O‘tgan kun davomida xalqaro maydonda yuz bergan eng asosiy va ziddiyatli voqealar sharhi shuni ko‘rsatadiki, bir qator mintaqalarda keskinlikni yumshatishga urinishlar davom etmoqda, ammo ularning istiqboli hali ham mavhumligicha qolmoqda. Xususan, 26-oktabr kuni Saudiya Arabistoni, Pokiston va Turkiyaning yuqori martabali rasmiylari Tehron shahrida Eron hukumati vakillari bilan yopiq muzokaralar o‘tkazdi. Reuters agentligining xabar berishicha, Saudiya mudofaa vaziri shahzoda Xolid bin Salmon, Pokiston armiyasi qo‘mondoni feldmarshal Osim Munir hamda Turkiya razvedka xizmati rahbari Ibrohim Kalin Eron poytaxtiga tashrif buyurib, mamlakat prezidenti Mas’ud Pizishkiyon va Oliy milliy xavfsizlik kengashi kotibi Muhsin Rizoiy bilan uchrashuvlar uyushtirgan.

Ar-Riyod mazkur tashrif «harbiy eskalatsiyaning takrorlanishiga yo‘l qo‘ymaslik» maqsadida muloqot kanallarini ochishga qaratilganini da’vo qilmoqda. Pokiston tomonining ta’kidlashicha, go‘yo feldmarshal Munir AQSh rasmiylaridan diplomatik yo‘lni sinab ko‘rish uchun ruxsat olgan va Eronga o‘ziga xos yechim taklif qilgan. Bu reja go‘yoki ham Vashington, ham Tehron manfaatlarini hisobga olishi kerak edi. Shunga qaramay, Eron tomoni yadroviy dastur masalasi bu uchrashuvlarda umuman muhokama qilinmaganini qat’iy ta’kidladi. Muhsin Rizoiyning so‘zlariga ko‘ra, bu tashrif go‘yoki «Amerika tahdidlari dunyo davlatlariga kam ta’sir qilishini» isbotlagan, biroq tahlilchilar bu bayonotlarning asosliligiga shubha bilan qaramoqda.

Mazkur diplomatik urinishlar AQSh rejimi va Tehron o‘rtasidagi keskinlik yuqori cho‘qqiga chiqqan bir paytga to‘g‘ri keldi. Vashington rahbariyati Eronga qarshi yangi harbiy zarbalar berilishi ehtimolini istisno etmayotganini ochiq bildirgan edi. Shu bilan birga, mintaqadagi murakkab vaziyat fonida husiylar Saudiya neft quvuri va poytaxt aeroportiga hujum uyushtirgani da’vo qilindi, Misr parlamenti esa Saudiyaga harbiy yordam ko‘rsatishni ma’qulladi. Ekspertlarning fikricha, Makka pakti davlatlarining bu harakatlari uzoq muddatli barqarorlikni ta’minlay olmaydi, chunki qurolli guruhlarning o‘z manfaatlari mavjud va Tehronning ularga ta’siri mutlaq emas.

Ikkinchi muhim voqea sifatida, Rossiya va Ukraina Xerson viloyatining Rossiya nazoratidagi Oleşki shahrida mahalliy o‘t ochishni to‘xtatish rejimini joriy qilgani ma’lum bo‘ldi. Ushbu qadam shahrga insonparvarlik yordamini yetkazish va tinch aholini evakuatsiya qilish uchun zarurligi aytildi. Kelishuv 27-oktabr kuni mahalliy vaqt bilan soat 03:00 da kuchga kirgan va uni har ikki tomon tasdiqlagani iddao qilindi. Biroq, jangovar harakatlar haqiqatan ham to‘xtaganini mustaqil manbalar orqali tekshirishning imkoni bo‘lmadi.

AQSh rejimi tarqatgan ma’lumotlarga ko‘ra, mazkur kelishuvga go‘yoki Melaniya Tramp vositachilik qilgan. Rejaga muvofiq, shaharga dastlab shifokorlar, dori-darmonlar, oziq-ovqat va ichimlik suvi olib kelinishi, shundan keyingina evakuatsiya yo‘laklari ochilishi ko‘zda tutilgan. Shveysariya yoki boshqa xalqaro tashkilotlar ishtirokisiz tuzilgan bu kabi kelishuvlarning qanchalik shaffof va samarali ishlashi esa jiddiy savollar tug‘dirmoqda.

Source: kun.uz