Tanzaniya sudi mamlakatdagi asosiy muxolifat partiyasi yetakchisi Tundu Lissuni qo‘zg‘olon ko‘tarish ayblovi bilan to‘rt yilga ozodlikdan mahrum qilish haqida hukm chiqardi. Dar-es-Salaam shahridagi sud binosida bo‘lib o‘tgan va xalqaro hamjamiyat diqqat bilan kuzatib borgan jarayonda uch nafar sudyadan iborat hay’at ayblanuvchiga nisbatan ilgari surilgan va o‘lim jazosini nazarda tutuvchi davlatga xiyonat moddasini rad etdi, biroq uni saylovlarni barbod qilish va zo‘ravonlikka undashda aybdor deb topdi.
Asosiy faktlar: Tanzaniya sudi muxolifat yetakchisi Tundu Lissuni qo‘zg‘olon ko‘tarish ayblovi bilan 4 yilga ozodlikdan mahrum qildi. Uch sudya davlatga xiyonat ayblovini olib tashlagan bo‘lsa-da, uning bayonotlari tartibsizlikka sabab bo‘lganini ta'kidladi. Muxolifat esa mazkur hukmni siyosiy tazyiq sifatida baholamoqda.
Mazkur sud jarayoni va uning ortidan kelib chiqqan voqealar mamlakatdagi keskin siyosiy vaziyat hamda muxolifatga nisbatan olib borilayotgan tazyiqlar fonida yuzaga keldi. 58 yoshli Lissu 2025-yil oktabr oyida bo‘lib o‘tishi rejalashtirilgan prezidentlik saylovlari oldidan hibsga olingan edi. O‘sha davrda hukumat tanqidchilar va muxolifat vakillariga qarshi keng ko‘lamli hibsga olishlar hamda o‘g‘irlash amaliyotini amalga oshirgani xabar qilingan. Prezident Samia Suluhu Hassan g‘alaba qozongan saylovlardan so‘ng yuzaga kelgan norozilik namoyishlari va ularning qattiqqo‘llik bilan bostirilishi oqibatida minglab odamlar halok bo‘lgani aytilmoqda, rasmiy idoralar esa qurbonlar soni 518 nafar ekanini ma'lum qilgan.
Sud majlisida so‘zga chiqqan Tundu Lissu unga qo‘yilgan ayblovlarning barchasi sun'iy ravishda uyushtirilganini va bu siyosiy ta'qib ekanini qat'iy ta'kidladi. U sudyalarni hukumat buyrug‘ini bajarishda ayblab, mazkur qarorlar yuqoridan berilgan ko‘rsatmalar asosida qabul qilinganini da'vo qildi. Eslatib o‘tamiz, Lissu bunga qadar ham bir necha bor hibsga olingan bo‘lib, 2017 yilda unga nisbatan uyushtirilgan suiqasd chog‘ida 16 ta o‘q jarohatini olgan va omon qolish uchun yigirmaga yaqin jarrohlik amaliyotini boshdan kechirgan edi. Bu safargi sud jarayoni esa Tanzaniya tarixidagi uchinchi yirik davlatga xiyonat ishi bo‘ldi.
Yevropa Ittifoqi va Britaniya parlamentariylari mazkur suddan oldinroq bayonot berib, ismni siyosiy motivlarga asoslangan deb atagan va Lissuni zudlik bilan ozod qilishga chaqirgan edi. Sud binosi atrofida esa yuzlab tarafdorlar to‘plangani sababli xavfsizlik choralari misli ko‘rilmagan darajada kuchaytirildi. Sudyalarning ta'kidlashicha, mahbusda hukm ustidan apellyatsiya shikoyatini kiritish huquqi saqlanib qoladi va yaqin kunlarda uning himoyachilari keyingi bosqichdagi huquqiy harakatlarni boshlashi kutilmoqda.
Source: www.aljazeera.com