Xitoyning Boshqariladigan kosmik parvozlar agentligi bo‘lajak «Shenchjou-24» missiyasi uchun Pokiston vakilini yuk bo‘yicha mutaxassis sifatida tanlab oldi. Shu tariqa, hozircha ismi ochiqlanmagan ushbu mutaxassis Xitoyning «Tyangun» orbital stansiyasiga tashrif buyuradigan tarixdagi birinchi xorijiy fuqaroga aylanadi. Rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, mazkur loyiha Pekinning global «Bir makon, bir yo‘l» tashabbusi doirasidagi keng ko‘lamli ikki tomonlama hamkorlikning amaliy ifodasi hisoblanadi.
Asosiy faktlar: Pokistonlik mutaxassis Xitoyning «Tyangun» kosmik stansiyasiga qadam qo‘yadigan ilk xorijiy astronavt bo‘ladi. Parvoz joriy yil oxiriga qadar amalga oshirilishi kutilmoqda va u orbitada qisqa muddatli vazifalarni bajaradi. Shuningdek, ikki davlat hamkorligida Oyni tadqiq qilish uchun 35 kilogrammli «Jinnah-1» apparati kosmosga uchirilishi rejalashtirilgan.
Xitoy hukumati hozircha fazoga chiqadigan nomzodning aniq shaxsini va parvozning aniq sanasini rasman e’lon qilgani yo‘q, ammo parvoz joriy yil oxiriga qadar amalga oshirilishi kutilmoqda. Avvalroq pokistonlik tajribali uchuvchilar Zishan Ali va Xurram Dovud Pekindagi Xitoy fazogirlarini tayyorlash va ilmiy-tadqiqot markazida uzoq oylik intensiv tayyorgarlikdan o‘tgan edi. O‘tgan yilning fevral oyida uzoq yillik strategik hamkorlar hisoblangan Islomobod va Pekin fazoviy dasturlarni rivojlantirishga qaratilgan hukumatlararo rasmiy bitimni imzolagan edi. Ayni paytda Xitoy Pokistonning eng yirik savdo sherigi va asosiy xorijiy investori bo‘lib qolmoqda.
Bo‘lajak missiyaga tayyorgarlik kursi nafaqat murakkab orbital amaliy mashg‘ulotlarni, balki xitoy tilini chuqurlashtirilgan tarzda o‘rganishni ham o‘z ichiga olgan. Xitoy markaziy televideniyesi xabariga ko‘ra, fazogirlar o‘z vazifalarini bajarib bo‘lgach, «Shenchjou-23» kosmik kemasida Yerga qaytib kelishadi. Bundan tashqari, Xitoy milliy kosmik boshqarmasi Pokistonning birinchi oygizari bo‘lmish «Jinnah-1» qurilmasini parvozga tayyorlamoqda. Og‘irligi 35 kilogramm bo‘lgan mazkur apparat maxsus ilmiy uskunalar bilan jihozlangan bo‘lib, plazma xatti-harakati, radiatsiya darajasi hamda Oy tuprog‘ining kimyoviy tarkibini batafsil tahlil qiladi.
Pekin so‘nggi yillarda o‘z fazoviy dasturini jadal sur’atlarda rivojlantirib, koinot tadqiqotlari sohasida ulkan muvaffaqiyatlarni qo‘lga kiritmoqda va 2030-yilgacha Oyga o‘z fazogirlarini qo‘ndirishni maqsad qilgan. Shu bilan birga, koinotdagi raqobat kuchayib bormoqda; Vashingtondagi AQSh rejimi go‘yoki 2030-yil oxiriga kelib Oyda yadroviy reaktor qurish rejasi borligini da’vo qilmoqda, biroq ekspertlar ushbu iddaolarning texnik va iqtisodiy jihatdan qanchalik amalga oshishiga shubha bilan qaramoqda. Xitoy va Rossiya esa ushbu yo‘nalishda jiddiy amaliy sa’y-harakatlarni boshlab, 2036-yilga qadar Oydagi ilmiy stansiyalarni va muzlagan suv zaxiralarini qazib olish tizimlarini barqaror energiya bilan ta’minlovchi o‘z qurilmalarini joylashtirishni rejalashtirmoqda.
Source: www.aljazeera.com