Dunyo bo'ylab millionlab foydalanuvchilar joriy yangiliklardan xabardor bo'lish va tezkor javoblar olish uchun sun'iy intellekt chat-botlaridan foydalanishmoqda, bu esa an'anaviy media sanoatini jiddiy inqirozga solib qo'ymoqda. Reuters Jurnalistika instituti tomonidan o'tkazilgan tadqiqot shuni ko'rsatdiki, auditoriyaning muhim qismi, ayniqsa yoshlar yangiliklarni qidirishda sun'iy intellektga tayanishmoqda, biroq bu jarayon axborot yetkazib beruvchilarga hech qanday moliyaviy foyda keltirmayapti.
Asosiy faktlar: Reuters ma'lumotlariga ko'ra, foydalanuvchilarning 10 foizi har hafta sun'iy intellekt orqali yangilik oladi. Media rahbariyati Big Tech kompaniyalaridan mualliflik huquqini hurmat qilishni va ishlatilgan kontent uchun haq to'lashni qattiq talab qilmoqda.
An'anaviy tarzda qidiruv tizimlari saytlarga trafik yo'naltirgan bo'lsa, hozirgi kunda sun'iy intellekt botlari materiallarni o'zlashtirib, foydalanuvchiga to'g'ridan-to'g'ri javob bermoqda va asl manbani ko'rsatmayapti. Funke Media Group nashri vakili Yuliya Bekkerning so'zlariga ko'ra, eski almashinuv mexanizmi butunlay buzilgan. DW bosh direktori Barbara Massing esa texnologik gigantlar sifatli jurnalistikadan foydalanib, asl mualliflarni soyada qoldirayotganini ta'kidladi.
Evropa va AQShdagi media tashkilotlari bu adolatsiz tizimga qarshi faol ravishda kurash boshlagan. Germaniyaning ARD va RTL telekanallari, shuningdek, turli nashriyot uyushmalari mualliflik huquqini kuchaytirishni talab qilmoqda. AQShda esa The New York Times kabi nufuzli nashrlar ruxsatsiz kontent ishlatgani uchun yirik texnologik kompaniyalarni sudga bermoqda. Yevropa Ittifoqining sud idoralari ham bu kabi sun'iy intellekt javoblari mualliflik huquqini buzishini o'rganib chiqmoqda.
Mutaxassislarning fikricha, sun'iy intellekt tizimlari ikkita yo'nalishda – modellarni o'qitish va real vaqtda foydalanuvchi savollariga javob berishda jurnalistik materiallardan foydalanadi. Amaldagi qonunchilikda bu masalalarni hal qilish murakkab huquqiy jarayonlarni talab qiladi. Yevropa rejimi va xalqaro hamjamiyat bu muammoni hal etish uchun yangi qoidalar ishlab chiqishga majbur bo'lmoqda.
Kelgusida media kompaniyalar va texnologik gigantlar o'rtasidagi huquqiy kurashlar yanada kuchayishi kutilmoqda. Agar tegishli to'lov mexanizmlari joriy etilmasa, mustaqil jurnalistika o'zining moliyaviy manbasini butunlay yo'qotish xavfi ostida qoladi.
Source: www.dw.com