Nigeriyaning yirik tijorat markazi bo'lgan Lagos shahrida hujjatli film va videoroliklarni suratga olayotgan ijodkorlar mahalliy ko'cha guruhlari tomonidan muntazam ravishda tovlamachilik va zo'ravonlikka uchramoqda. Masalan, Nurudeen Sanni o'z jamoasi bilan Ajah tumanida syomka boshlaganidan yarim soat o'tgach, noma'lum shaxslar ularni o'rab olib, ishni davom ettirish uchun 100 000 naira (taxminan 75 dollar) talab qilishgan. Ushbu xavfli holat shaharda ijodiy faoliyat yuritish naqadar qiyinlashib borayotganini ko'rsatadi.
Asosiy faktlar: Lagos ko'chalarida ishlayotgan rejissyorlar, kontent yaratuvchilar va jurnalistlar mahalliy to'dalar («agberos») tomonidan doimiy ravishda pul undirish va tahdidlarga duch kelmoqda. Ayrim to'qnashuvlar jarohatlar va qimmatbaho texnikalarga zarar yetkazilishiga olib kelmoqda, bu esa OАV erkinligi va shahar xavfsizligiga jiddiy putur yetkazmoqda.
«Agberos» deb nomlanuvchi mahalliy ko'cha bezorilari jamoat joylarida suratga olish ishlarini olib borayotganlardan pul talab qilib, to'lashdan bosh tortganlarga nisbatan ochiqdan-ochiq tahdid qilmoqda. Sudlashuvlar chog'ida zo'ravonlik avj olib, pichoq va qilichlar ishga solinishi holatlari qayd etilgan. Bunday tajovuzlar nafaqat mustaqil operatorlar, balki mashhur shou-biznes vakillari va telekanal jurnalistlariga ham jiddiy ta'sir ko'rsatmoqda. Xususan, taniqli klipmeyker TG Omori va aktrisa KieKie ham suratga olish maydonchalarida shu kabi noqonuniy talablar va yirik miqdordagi pul to'lovlariga duch kelganliklarini ma'lum qilishgan.
Ekspertlarning fikricha, mazkur muammo Lagos shahrida «kamera uchun urush» tusini olgan. SBM Intelligence tahlilchisi Stanley Ikechukwu va Africa Practice vakili Nabila Okino ijodkorlar vaqt hamda mablag'ni tejash maqsadida majburan talab qilingan pullarni to'lashga ko'nadigan darajada ojiz qolayotganini ta'kidlashmoqda. Tovlamachilar aynan shu zaiflikdan foydalanib, o'zboshimchalik bilan naqd pul undirishni odat tusiga kiritgan.
Jurnalistlar uchun bu kabi xavf-xatarlar axborot tarqatish erkinligini cheklab qo'ymoqda. Masalan, News Central telekanali operatori Karina Adobaba-Harry Makokodagi buzilish ishlarini yoritish vaqtida mahalliy shaxslar pul talab qilganiga guvoh bo'lgan. Mutaxassislarning ogohlantirishicha, jurnalistlarning ta'qib qilinishi ommaviy axborot vositalarida o'z-o'zini senzura qilish holatlarini keltirib chiqarib, aholining muhim voqealardan xabardor bo'lish huquqini cheklaydi.
Kelgusida shahar ma'muriyati va huquqni muhofaza qiluvchi organlar mazkur jinoiy guruhlarga qarshi qat'iy choralar ko'rmasa, Lagosning madaniy va media sektori yanada og'ir moliyaviy hamda xavfsizlik muammolariga duch kelishi kutilmoqda.
Source: www.aljazeera.com