Germaniyadagi Buxenvald va Mittelbau-Dora memoriallari fondi direktori Yens-Kristian Vagnerning ta'kidlashicha, Yevropa mamlakatlarida, jumladan Germaniyada Xolokost qurbonlarini xotirlash an'analari jiddiy bosim ostida qolmoqda. Mutaxassislarning fikrichacha, so'nggi yillarda o'ng qanot populizmning kuchayishi va tarixiy revizionizmning avj olishi fonida fashizm jinoyatlarini unutmaslikka qaratilgan sa'y-harakatlar tanqidga uchramoqda. Ayrim doiralar bu siyosatni "aybdorlik kulti" deb atab, uni chetga surishga urinmoqda.
Asosiy faktlar: Bonndagi Bundeskunsthalle majmuasida "Hech qachon takrorlanmasin! fashistik rejim jinoyatlarini unutishga qarshi" nomli yirik ko'rgazma ochildi. Ekspertlarning ogohlantirishicha, tirik qolgan guvohlar safi siyrayotgan bir paytda, yoshlar o'rtasida tarixiy xotiraga bepisandlik va hatto memorial obyektlarni haqorat qilish holatlari ko'paygan.
Tashkilotchilarning qayd etishicha, so'nggi paytlarda yoshlar Buchenvald kabi konslagerlardagi krematoriy pechlari oldida suratga tushib, fashistik salomlar berish hamda buni ijtimoiy tarmoqlarda "tabu buzish" trofeyi sifatida tarqatish holatlari uchramoqda. Shuningdek, qurbonlar xotirasiga ekilgan memorial daraxtlarning kesib tashlanishi kabi vandalizm harakatlari muntazam ravishda sodir etilmoqda. Vagnerning fikricha, bunday holatlar qurbonlarni go'yo ikkinchi marta o'ldirish bilan barobardir.
Tarixiy kontekstga ko'ra, yosh avlod uchun fashizm davri juda uzoq o'tmishdek tuyuladi va bu mavzuni majburiy ravishda o'qitish ko'pincha teskari ta'sir ko'rsatib, yoshlarda hissiy yuklamani keltirib chiqarmoqda. Mutaxassislar an'anaviy ma'ruzalar o'rniga to'liq kunlik ta'lim dasturlarini qo'llash muhimligini ta'kidlashmoqda. Shuningdek, o'tmishdagi jarayonlarni bugungi migratsiya va ijtimoiy chetlatish kabi zamonaviy muammolar bilan bog'lab tushuntirish zarurligi uqtirilmoqda.
Bonndagi ko'rgazmaga homiylik qilayotgan 83 yoshli Yeva Umlauf OShvits-Birkenau lageridan omon qolgan kam sonli guvohlar sirasiga kiradi. U 1944 yilda ikki yoshida ota-onasi bilan lagerga surgun qilingan va Qizil Armiya yaqinlashayotgani sababli fashistlar gaz kameralarini to'xtatganidan uch kun o'tibgina tirik qolgan. Uning ta'kidlashicha, ekstremal kamsitish va surgun fojialarini boshdan kechirgan insonlarning haqiqiy hikoyalari kelgusida ham jamiyat uchun muhim saboq bo'lib qolishi lozim.
Kelgusida Yevropa mamlakatlarida tarixiy xotirani saqlab qolish va o'ng radikal kayfiyatlarga qarshi kurashish borasidagi urinishlar qanday samara berishi noma'lumligicha qolmoqda, chunki jamiyatda fashizm davrini oqlashga urinishlar kamaymayapti.
Source: www.dw.com