Ilon Maskka tegishli bo'lgan SpaceX kompaniyasi yerga qaytib tushish xususiyatiga ega bo'lgan Starfall nomli likopçasimon kosmik apparatining tijoriy imkoniyatlarini keng jamoatchilikka e'lon qildi. Ushbu loyiha doirasida orbitada ilmiy tajribalar o'tkazish, turli dori moddalarini tadqiq qilish hamda yangi turdagi ilg'or materiallarni ishlab chiqish rejalashtirilgan. Kompaniya mazkur tashabbus uchun maxsus sahifa ochib, bo'lajak buyurtmachilarga o'z tijoriy takliflarini taqdim etdi va tadqiqotchilarga mikrogravitatsiya sharoitida ishlash imkonini yaratishni maqsad qilgan.
Asosiy faktlar: SpaceX kompaniyasining yangi Starfall apparati orbitaga bir tonnagacha foydali yuk olib chiqa oladi va Yer bilan Starlink tarmog'i orqali uzluksiz bog'lanadi. Loyiha uchta asosiy yo'nalish — tibbiyot, farmatsevtika va materialshunoslikni qamrab olib, vaznsizlik sharoitida tajribalar o'tkazishni nazarda tutadi.
Rasmiy ma'lumotlarga ko'ra, har bir Starfall apparati orbitaga bir tonnaga qadar foydali yukni ko'tarib chiqish imkoniyatiga ega. Bu yuklar ilmiy uskunalar, laboratoriya namunalari yoki maxsus ishlab chiqarish jihozlaridan iborat bo'lishi mumkin. Ularni uzluksiz ishlatish uchun bir kilovatt elektr quvvati ajratilishi ko'zda tutilgan. Parvoz davomiyligi esa to'g'ridan-to'g'ri buyurtmachining shaxsiy ehtiyojlaridan kelib chiqqan holda belgilanadi. Shuningdek, apparatdagi barcha uskunalar Starlink sun'iy yo'ldosh tarmog'i orqali Yer bilan uzluksiz aloqada bo'lishi ta'minlanadi, bu esa olimlarga tajriba natijalarini apparat hali kosmosda bo'lgan paytdayoq tezkorlik bilan qo'lga kiritish imkonini beradi.
SpaceX rahbariyati Starfall apparatidan foydalanish bo'yicha uchta asosiy ustuvor yo'nalishni belgilab berdi. Birinchi yo'nalish tibbiyot va biologik tadqiqotlarga qaratilgan bo'lib, vaznsizlik sharoitida o'zak hujayralardan organoidlar o'stirish, ko'chirib o'tkazish uchun zarur bo'lgan to'qimalar va ko'p qatlamli biologik materiallar ustida ishlash imkonini beradi. Organoidlar inson a'zolarining ayrim xususiyatlarini takrorlaydigan kichik hujayraviy tuzilmalar hisoblanib, ular yordamida olimlar kasalliklar va dori vositalarining hujayralarga ta'sirini chuqur o'rganadilar.
Ikkinchi yo'nalish yangi dori vositalarini yaratishga qaratilgan bo'lib, farmatsevtika kompaniyalariga oqsillar va kichik molekulyar dori moddalarining kristallarini vaznsizlikda hosil qilish taklif etilmoqda. Yer sharoitida tortishish kuchi ta'sirida yuzaga keladigan suyuqlik oqimlari kristallarning shakllanishiga salbiy ta'sir ko'rsatishi mumkin. Mikrogravitatsiyada esa moddalar bir xil va sifatli kristallar hosil qiladi. Uchinchi yo'nalish esa yarimo'tkazgichlar va chiplar tayyorlash uchun yangi materiallar ishlab chiqishdan iborat bo'lib, orbitadagi vakuum sharoiti Yerda yaratish qiyin bo'lgan imkoniyatlarni ochadi.
Kelgusida SpaceX ushbu loyihani yanada kengaytirish va tijoriy buyurtmalar hajmini oshirishni rejalashtirmoqda. Mutaxassislarning fikricha, tajribalarni haftalab davom ettirish imkoniyati Yerda mavjud bo'lgan qisqa muddatli vaznsizlik hosil qiluvchi minoralardan tubdan farq qiladi va kosmik sanoatda yangi sahifa ochishi kutilmoqda.
Source: kun.uz