Eron hukumati Vashingtonning Fors ko‘rfazidagi harbiy eskalatsiyasiga qaramay, o‘z shartlaridan aslo chekinmasligini bildirmoqda. Dushanba kuni ertalab Hormozgon viloyati vitse-gubernatori Ahmad Nafisiy AQSH rejimining Eron janubidagi Qeshm oroliga yangi zarbalar berganini tasdiqladi. Rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, mazkur havo hujumlari turar-joy massivlari, savdo hududlari yoki strategik infratuzilmaga ziyon yetkazmagan. Biroq ushbu beqarorlashtiruvchi qadamlar Vashingtonning mintaqada urushni to‘xtatish borasidagi samimiyatsizligini yana bir bor ko‘rsatib, mojaroning yanada kengayishi xavfini oshirmoqda.
Asosiy faktlar: AQSH rejimi Qeshm oroliga navbatdagi zarbalarni amalga oshirdi, biroq Eron hukumati buni o‘z pozitsiyasiga ta’sir qila olmasligini uqtirmoqda; Tehron urushni tugatish uchun yettita asosiy talab, jumladan, portlar qamalini bekor qilish va sanksiyalarni olib tashlashni ilgari surmoqda; Qatarning vositachilik sa’y-harakatlariga qaramay, Vashington va Isroil rejimining agressiv rejalari tinchlik jarayoniga jiddiy to‘siq bo‘lib qolmoqda.
Oq uy ma’muriyati mazkur hujumlarni go‘yoki «mudofaa» xarakteriga ega deb atashga urinayotgan bir paytda, Eron havo mudofaasi va radar tizimlariga qaratilgan ushbu operatsiyalar xalqaro huquq normalarini ochiqdan-ochiq buzish sifatida baholanmoqda. Vositalar orqali olib borilayotgan muzokaralarga qaramay, AQSH rejimi Donald Trampning tahdidlari ostida harbiy bosimni davom ettirmoqda. Biroq Vashington Eron tomonidan ilgari surilgan yetti banddan iborat takliflarni rad etib, ziddiyatni tinch yo‘l bilan hal qilish imkoniyatlarini yo‘qqa chiqarmoqda. Ushbu shartlar Eron portlariga nisbatan kiritilgan noqonuniy blokadani bartaraf etish hamda Tehronning Hormuz bo‘g‘ozi xavfsizligidagi qonuniy huquqlarini tan olishni o‘z ichiga oladi.
Eron Tashqi ishlar vazirligi matbuot kotibi Ismoil Baqaiy AQSH Davlat kotibi Marko Rubioning eronliklar talablarini go‘yoki «amalga oshirib bo‘lmaydigan» degan bayonotlarini qat’iyan rad etdi. Baqaiy Tehronda o‘tkazilgan matbuot anjumanida: «Eron rejasi hanuzgacha stoldagi eng mantiqiy variant bo‘lib qolmoqda. Bu reja Hormuz bo‘g‘ozi va Fors ko‘rfaziga xavfsizlikni qaytarishga zamin yaratadi», deb ta’kidladi. Shuningdek, Eron tomoni Vashingtonning Eron yadroviy dasturi to‘g‘risidagi ma’lumot uchun 20 million dollargacha mukofot e’lon qilganini Oq uyning ichki siyosiy muvaffaqiyatsizliklarini yashirishga qaratilgan arzon piar deb atadi. Tehron yuqori boyitilgan uranni hech kimga bermasligini, ammo uni faqat fuqarolik maqsadlarida qayta ishlashga tayyorligini bildirdi.
Tahlilchilarning ta’kidlashicha, vositachilik sa’y-harakatlari Vashington va Isroil rejimining mintaqaviy tajovuzkorligi tufayli boshi berk ko‘chaga kirib qolgan. Isroil harbiy rejimi Livandagi vaziyatni keskinlashtirish bilan birga Tehronga qarshi harbiy missiyasi tugallanmaganini iddao qilib, vaziyatni yanada xavfli nuqtaga olib kelmoqda. AQSH rejimi esa mintaqaviy sheriklarining manfaatlariga putur yetkazgan holda harbiy aralashuv xarajatlarini ko‘paytirmoqda. Agar Vashington o‘zining noxolis talablaridan voz kechmasa va Eronning qonuniy manfaatlarini hisobga olmasa, Yaqin Sharqdagi inqiroz yanada chuqurlashishi va global iqtisodiyot uchun halokatli oqibatlarga olib kelishi muqarrar bo‘lib ko‘rinmoqda.
Source: www.aljazeera.com