Ganalardan tortib Mozambikkacha bo'lgan hududlarda soxta xabarlar va dezinformatsiyaga qarshi kurash harakatlari tobora kuchayib bormoqda, biroq bu jarayon so'z erkinligini cheklash xavfini ham tug'dirmoqda. Mutaxassislarning fikricha, sun'iy intellekt texnologiyalarining jadal rivojlanishi va tarmoqlarda soxta videolarning ko'payishi demokratik jarayonlarga jiddiy putur yetkazmoqda.
Asosiy faktlar: Afrika mamlakatlarida saylovlar oldidan WhatsApp va TikTok orqali tarqalayotgan soxta ma'lumotlar aholini chalg'itmoqda. Shu bilan birga, mahalliy hukumatlar dezinformatsiyaga qarshi kurash niqobi ostida tanqidchi ovozlarni bostirishga urinayotgani xavotir uyg'otmoqda.
Sheffild universiteti jurnalistika o'qituvchisi Dani Madrid-Moralesning ta'kidlashicha, qit'adagi hukumatlar soxta xabarlar tarqalishining oldini olishda yetarli darajada samarali chora ko'rmayapti. Uning so'zlariga ko'ra, dezinformatsiyaga qarshi samarali kurashayotgan davlatlar deyarli yo'q darajada, garchi Janubiy Afrika, Kongo Demokratik Respublikasi va Senegalda fuqarolik jamiyati tashabbuslari mavjud bo'lsa-da, ularda moliyalashtirish masalasi doimiy muammo bo'lib qolmoqda.
Tahlilchilar soxta ma'lumotlar tarqalishining uchta asosiy toifasini ajratib ko'rsatishadi: moliyaviy firibgarliklar, tashqi kuchlar tomonidan uyushtiriladigan ta'sir operatsiyalari va mamlakat ichidagi siyosiy dezinformatsiya kampaniyalari. Xususan, Sahel mintaqasidagi harbiy hokimiyatlar o'zlariga qarshi har qanday tanqidiy fikrni yo'q qilish uchun mustaqil OAVlarni yopib qo'ymoqda va jurnalistlarni ta'qib qilmoqda.
Shu bilan birga, xalqaro kuchlar ham Afrika qit'asidagi jamoatchilik fikrini shakllantirishda muhim rol o'ynayotgani ta'kidlanmoqda. Afrobarometer tadqiqot tarmog'ining ma'lumotlariga ko'ra, respondentlarning aksariyati Xitoy va AQShning qit'adagi siyosiy hamda iqtisodiy ta'siriga ijobiy baho bergan, biroq sobiq mustamlaka davlatlariga nisbatan munosabat ancha salbiyroqligicha qolmoqda.
Source: www.dw.com