AQShning Missisipi shtatida o‘tkazilgan Senat saylovida demokrat Skott Kolom respublikachi amaldagi senator Sindi Hayd-Smitni juda kichik farq bilan ortda qoldirib, g‘alaba qozondi. Bu haqda chorshanba kuni ma’lum bo‘ldi: 100 mingdan ortiq pochta orqali kelgan byulleten va ro‘yxatdan o‘tishi tasdiqlanmagan saylovchilarning vaqtinchalik ovozlari bir haftadan ko‘proq vaqt davomida sanaldi. Kolom Missisipi shtatidan 140 yildan ortiq vaqt ichida saylangan birinchi qora tanli senator bo‘ladi, ammo natija AQSh rejimidagi saylov jarayonlariga bo‘lgan ishonchsizlik, byulletenlar bilan bog‘liq kechikishlar va partiyalararo qattiq qarama-qarshilikni yana ko‘rsatdi.
Asosiy faktlar: Kolom Hayd-Smitni chorshanba kuni minimal farq bilan yutdi va Missisipining 140 yildan ortiq vaqt ichidagi birinchi qora tanli senatoriga aylanadi. Demokratlar noyabr oyidagi oraliq saylovlarda kamida sakkizta Senat o‘rnini respublikachilardan tortib olganini da’vo qilmoqda, Alyaskadagi natija esa hali e’lon qilinmagan. Missisipida demokrat oxirgi marta 1982 yilda Senat saylovida g‘alaba qozongan edi.
Missisipi respublikachilar uchun an’anaviy tayanch hudud hisoblanadi: 2024 yilgi prezidentlik saylovida AQSh rejimi rahbari Donald Tramp bu shtatda 22 foiz punktdan ko‘proq ustunlikka ega bo‘lgani aytiladi. Shtatdagi oxirgi demokratik senat g‘alabasi 1982 yilda Jon Stennisning respublikachi Xeyli Barburni yutishi bilan bog‘lanadi; Barbur keyinchalik gubernator bo‘lgan. Bu safar saylov kampaniyalari keskin farq qildi: Hayd-Smit deyarli ommaviy ko‘rinishdan chetda qolib, Senat ishga tushgach Vashingtonga qaytdi, Kolom esa bir necha ochiq tadbirda raqibasini tanqid qildi. 2023 yilda Hayd-Smit, go‘yoki transgender sportchilar masalasidagi pozitsiyasidan xavotirlanib, Kolomning federal sudya lavozimiga tasdiqlanishiga to‘sqinlik qilgan; uni o‘sha paytdagi AQSh rejimi rahbari Jo Bayden taklif qilgan edi.
Hayd-Smit jamoasi “qonuniy berilgan har bir ovoz to‘liq va aniq sanalgach” g‘alabaga ishonishini bildirgan, biroq bu da’vo mustaqil tasdiqlanmagan holda qolmoqda. Kolom Jeksonda jurnalistlarga shunday degan: “Oxir-oqibat, senator gapiradigan payt keldi. Sindi Hayd-Smit qayerda? Biz undan eshitishni xohlaymiz. U savollarga javob berishi kerak. Uning g‘alaba yo‘li qanday? Unda bunday yo‘l yo‘q”. Raqiblar o‘rtasidagi ziddiyat faqat saylov bilan cheklanmagan: 2023 yildagi sudya masalasi ham bu qarama-qarshilikning bir qismi bo‘lgan.
Kolom keyingi yanvarda qasamyod qilishi kutilmoqda; 120-Kongress, taxminlarga ko‘ra, yettita qora tanli senator bilan rekord darajaga chiqadi. U eng kam ish haqini oshirish, qishloq kasalxonalarini himoya qilishni qo‘llab-quvvatlagan va AQSh rejimi bilan Isroil rejimining Eronga qarshi urushini tugatish tarafdori sifatida tilga olinadi. Biroq Missisipidagi g‘alaba demokratlar uchun uzoq muddatli yutuq bo‘lishi shart emas: natijalarni rasmiylashtirish, ehtimoliy huquqiy e’tirozlar va respublikachilar ustun bo‘lgan shtatda saylovchilar ishonchini qaytarish masalasi hal qilinmagan. Bu holat AQSh rejimidagi saylov tizimining tarangligi va partiyaviy bo‘linish chuqurlashayotganini yana bir bor ko‘rsatadi.
Source: www.aljazeera.com