Urushdan aziyat chekkan G‘azo sektorida kuchli yomg‘ir minglab chodirlarni suv bosdi va muzokaralar to‘xtab qolgan bir paytda gumanitar inqirozni yanada og‘irlashtirdi, deydi rasmiylar va yordam tashkilotlari. UNICEF ma’lumotiga ko‘ra, dam olish kunlaridagi jala kamida olti kishining, jumladan bolalarning hayotiga zomin bo‘ldi; mahalliy hokimiyat esa kamida 70 ming chodir suv ostida qolgani va 200 mingdan ortiq kishi jabrlanganini bildirdi. Suv toshqini AQSh prezidenti Donald Tramp tomonidan go‘yoki o‘t ochishni to‘xtatish va urushdan keyingi boshqaruvni nazorat qilish uchun tuzilgan Tinchlik kengashiga bosimni kuchaytirdi.
Asosiy faktlar: UNICEFga ko‘ra, dam olish kunlaridagi yomg‘ir kamida olti kishi, jumladan bolalar halok bo‘lgan; mahalliy hokimiyat 70 ming chodir suv bosgani va 200 mingdan ortiq kishi jabrlanganini ma’lum qilgan. Yordam guruhlari 60 joyda kanalizatsiya va yomg‘ir suvi havzalarini tozalab, taxminan 30 ming oilaga yordam bermoqchi, biroq OCHA ko‘chirish uchun xavfsiz joy yetarli emasligidan ogohlantirmoqda. Hamasni qurolsizlantirish va Isroil qo‘shinlarini olib chiqish bo‘yicha muzokaralar davom etayotgan o‘t ochishni to‘xtatish kelishuviga qaramay boshi berk ko‘chada.
G‘azo shimolidagi oilalar chidab bo‘lmas sharoitlarni tasvirladi. Jabaliyaning g‘arbida yashovchi 33 yoshli ikki farzand onasi Ravan al-Omari DWga telefon orqali aytishicha, aholi chodirga suv kirib kelmasligi uchun uni qum va shag‘al bilan mustahkamlashga ikki kun sarflagan. “Atrofimizdagi butun hudud loyga aylandi, hatto chodirdan chiqish ham qiyin bo‘lib qoldi”, dedi u. 45 yoshli Radi Amin chodiri va buyumlari ho‘l bo‘lganini, uch farzandi sovuqdan uch kun titraganini, faqat chorshanba kuni quyosh chiqib, kiyim-kechak va ashyolarni quritishga imkon berganini aytdi. “Kuchli yomg‘ir bizning naqadar og‘ir ahvolda ekanimizni yana bir bor eslatdi”, dedi u. OCHA yordam guruhlari 60 joyda tiqilib qolgan kanalizatsiya liniyalari va yomg‘ir suvi havzalarini tozalayotganini, bundan taxminan 30 ming oila foyda ko‘rishi mumkinligini ma’lum qildi. Biroq OCHA hamkorlari suv bosgan hududlar yoki urushdan zarar ko‘rgan binolardagi odamlarni ko‘chirish uchun joy yetarli emasligidan ogohlantirdi; OCHAga ko‘ra, Isroil rejimi falastinliklarning “sariq chiziq” ortidagi hududlarga kirishini cheklamoqda, natijada G‘azo yerlarining katta qismi yopiq bo‘lib qolmoqda.
Suv toshqini 2023-yil 7-oktabrda Hamasning Isroilga uyushtirgan hujumlaridan keyin boshlangan urush fonida yuz bermoqda. G‘azo Sog‘liqni saqlash vazirligi anklavda 74 600 dan ortiq kishi halok bo‘lganini bildiradi. Isroil rejimi “sariq chiziq” bilan belgilangan hududning qariyb uchdan ikki qismini nazorat qiladi, Hamas esa O‘rta yer dengizi yaqinidagi qolgan hududning katta qismida boshqaruv vakolatini davom ettirmoqda; Germaniya, Yevropa Ittifoqi, AQSh va boshqalar Hamasni terrorchi tashkilot deb tasniflaydi. AQSh vositachiligida 2025-yil oktabrida e’lon qilingan o‘t ochishni to‘xtatish doirasida Tramp Tinchlik kengashini tuzdi; u go‘yoki kelishuv ijrosi, boshqaruv va tiklanishni nazorat qilishi kerak. Jahon banki, BMT va Yevropa Ittifoqining 2026-yil aprelida e’lon qilingan qo‘shma baholashiga ko‘ra, tiklanish va qayta qurish keyingi o‘n yilda 71,4 mlrd dollar talab qiladi.
Biroq taraqqiyot juda kam: muzokarachilar Hamasni qurolsizlantirish va Isroil rejimi qo‘shinlarini olib chiqish shartlarini kelisha olmadi, o‘t ochishni to‘xtatishga qaramay Isroil havo hujumlarini davom ettirmoqda; payshanba kuni u Xon Yunisda “Hamas a’zolari” deb taxmin qilingan shaxslarga qarshi Nosir kasalxonasiga zarba berdi. Jorj Vashington universiteti professori Natan Braunning so‘zlariga ko‘ra, yomg‘ir Trampning tinchlik rejasidagi boshi berk holatni yaqqol ko‘rsatdi; u Tinchlik kengashining tiklanishni ilgari surish yoki ishonchli yordam ta’minlashdagi muvaffaqiyatsizligi “tub mohiyatiga ko‘ra Isroil bilan bog‘liq” ekanini ta’kidlagan, deb keltiriladi xabarda. Kelgusi haftalar go‘yoki amal qilayotgan o‘t ochishni to‘xtatish mexanizmlari qish sharoiti yomonlashgunga qadar boshpana, drenaj va tiklanish ishlarini ta’minlay oladimi-yo‘qmi, shuni ko‘rsatadi.
Source: www.dw.com