13-noyabr kuni O‘zbekiston Markaziy bankida Xalqaro valyuta jamg‘armasining (XVJ) “Mintaqaviy iqtisodiy istiqbol” hisoboti taqdimoti bo‘lib o‘tdi. Markaziy bank va XVJ hamkorligida o‘tkazilgan tadbirda jamg‘arma ekspertlari Kavkaz va Markaziy Osiyo, jumladan O‘zbekiston iqtisodiyoti istiqbollari, inflyatsiya dinamikasi hamda noaniqlik sharoitida tashqi savdoni diversifikatsiya qilish masalalari yuzasidan xulosalar taqdim etdi. Tadbirning asosiy maqsadi mintaqa iqtisodiyotlari oldida turgan xavf-xatarlarni baholash va savdo barqarorligini oshirish yo‘nalishlarini muhokama qilish bo‘ldi.
Asosiy faktlar: 13-noyabr kuni Markaziy bankda XVJning “Mintaqaviy iqtisodiy istiqbol” hisoboti taqdim etildi. Muhokamada O‘zbekistonning kelgusi uch yilda tashqi savdodagi zaifliklarni kamaytirishi uchun eksport turlarini ko‘paytirish, yangi bozorlarga chiqish va savdo yo‘llarini kengaytirish ustuvor deb ko‘rsatildi. XVJ vakili transport aloqalari, mintaqaviy savdo, investitsiya loyihalari va xususiy sektor rivojini birgalikda olib borish muhimligini ta’kidladi.
Hisobot taqdimoti global iqtisodiy noaniqlik, ta’minot zanjirlaridagi uzilishlar va mintaqaviy savdo infratuzilmasi bilan bog‘liq muhokamalar kuchayib borayotgan bir paytda o‘tkazildi. Kavkaz va Markaziy Osiyo davlatlari uchun dengizga chiqish imkoniyatining cheklanganligi, tranzit yo‘llariga qaramlik va eksport tarkibining torligi uzoq muddatli barqarorlikka ta’sir qiluvchi omillar sifatida qaraladi. XVJning mintaqaviy hisobotlari odatda makroiqtisodiy tendensiyalarni qiyosiy tahlil qilish, inflyatsiya bosimi va tashqi savdo zaifliklarini aniqlashga qaratiladi; shu bois taqdimot O‘zbekiston va qo‘shni davlatlar uchun siyosat yo‘nalishlarini belgilashda amaliy ahamiyatga ega.
Savol-javob qismida Markaziy bank Xalqaro hamkorlik departamentining katta mutaxassisi Xurshid Nadirov O‘zbekiston kelgusi uch yilda tashqi savdodagi zaifliklarni kamaytirish uchun qaysi yo‘nalishga ustuvorlik berishi kerakligi haqida savol berdi. U savdoning qo‘shni davlatlar orqali o‘tadigan tranzit yo‘llariga bog‘liqligini qayd etib, uchta yo‘nalishni sanadi: eksport mahsulotlari turini ko‘paytirish, yangi bozorlarga chiqish va savdo yo‘llarini kengaytirish. Jamg‘armaning O‘zbekistondagi doimiy vakili Koba Gvenetadze esa transport aloqalarini yaxshilash va mintaqadagi hamkorlar bilan savdoni kengaytirishni investitsiya loyihalarini amalga oshirish bilan birga olib borish muhimligini aytdi. U mintaqada O‘rta koridor masalasi muhokama qilinayotganini ham eslatdi.
“Birinjidan, transport aloqalarini rivojlantirish va mintaqadagi hamkorlar bilan savdoni kengaytirish doim foyda beradi. Investitsiya loyihalarini amalga oshirish nihoyatda muhim. Mintaqada O‘rta koridor masalasi muhokama qilinayotganini bilamiz. Ikkinchidan, xususiy sektorni rivojlantirish kerak. Iqtisodiy o‘sishni xususiy sektor yetaklaganda, u diversifikatsiya yo‘llarini ham, yangi bozorlarni ham topadi. Menimcha, shu ikki yo‘nalishda birgalikda ish olib borilsa, kelgusidagi ehtimoliy shoklardan ko‘riladigan zarar kamayadi. Ijobiy shoklar yuz bersa, mamlakat ulardan ko‘proq foyda oladi”, – dedi Gvenetadze.
Florian Mishning aytishicha, mintaqa savdoni diversifikatsiya qilishning muhokama qilingan yo‘nalishlari orasida aynan eksport mahsulotlari xilma-xilligi bo‘yicha ortda qolmoqda. Hisobot mamlakatlar qaysi ko‘rsatkichlarda ortda qolayotganini aniqlashga yordam beradi, iqtisodiy siyosatda qaysi yo‘nalishga ustuvorlik berish masalasi esa hisobotning shu bobida ochiq qoldirilgan. Taqdimotdan keyingi kutilmalar savdo yo‘llari, transport infratuzilmasi va xususiy sektorni qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha amaliy qadamlar bilan bog‘liq: O‘rta koridor loyihalari, mintaqaviy kooperatsiya va eksport tarkibini kengaytirish bo‘yicha keyingi muhokamalar davom etishi mumkin.
Source: kun.uz