AQShdagi Kaliforniya universitetining San-Fransisko va Berkli kampuslari tadqiqotchilari laboratoriya tajribalarida immun tizimi avval “ko‘rmagan” ayrim o‘sma antigenlarini hujayra yuzasida namoyon qilish usulini namoyish etdi. bioRxiv.org saytida preprint sifatida e’lon qilingan ish mualliflarining xabariga ko‘ra, yondashuv kelajakda saratonga qarshi immunoterapiya nishonlarini kengaytirishga, jumladan, davolash qiyin bo‘lgan o‘smalarga qarshi kurashga yordam berishi mumkin. Tadqiqot hali mustaqil ilmiy taqrizdan o‘tmagan, natijalar esa klinik amaliyotga qadar uzoq yo‘lni bosib o‘tishi kerak.
Asosiy faktlar: Olimlar tibbiyotda ruxsat etilgan qariyb 3000 ta preparatni skriningdan o‘tkazib, pazopanib saratonga qarshi dori KRAS G12V oqsilining o‘zgargan fragmentini tashuvchi molekulani mustahkam ushlab turishini aniqladi. Usul p53 oqsilidagi eng ko‘p uchraydigan mutatsiyali qismlarga ham qo‘llanildi; tajribalarda maqsadli antigenlar hujayra yuzasiga chiqarilgan, sog‘lom oqsillarni tanib olish profili buzilmagan. Biroq ma’lumotlar preprint bo‘lib, xavfsizlik va samaradorlik hali klinik sinovlarda tasdiqlanmagan.
Neoantigenlar o‘sma hujayralaridagi o‘zgarishlar tufayli organizmning odatiy oqsillaridan farq qiladigan qisqa peptidlar va molekulyar bo‘laklardir. Ularning ko‘pchiligi asosiy gistomoslik kompleksi (MHC) oqsillari bilan barqaror kompleks hosil qilmaydi; MHC antigenlarni hujayra yuzasida namoyon etishga mas’ul molekulalardir. Shu sababli bunday antigenlar immun tizimiga “ko‘rinmay” qoladi. Yangi ish mutatsiyaga uchragan peptidlarni MHC yuzasida mustahkam ushlab turish uchun qo‘shimcha tayanch nuqtalari yaratish g‘oyasiga asoslanadi.
Maqolada aytilishicha, tadqiqotchilar avval abakavir preparatining ta’sir mexanizmini o‘rgangan, so‘ng molekulalarni maqsadli tanlash orqali kerakli kompleksni barqarorlashtirish imkoniyatini ko‘rsatgan. KRAS G12V bilan ishlashda pazopanib istisno sifatida ajralib chiqdi; p53 bo‘yicha tahlilda esa bashoratlash algoritmlari va gen mutatsiyalarining kompyuter tahlilidan foydalanildi. Laboratoriya sinovlarida T-hujayralarga ta’sirni kamaytirish uchun molekulalar tuzilishi ham o‘zgartirilgan: yangi hosilalardan biri kompleksni barqarorlashtirish qobiliyatini saqlab qolgan, ammo T-hujayralar faollashuvini ancha kam susaytirgan.
Bu natijalar immunoterapiyada yangi avlod xavfsiz dorilarini yaratish istiqbolini ko‘rsatadi, ammo hozircha gap hujayra madaniyati va laboratoriya tajribalari haqida bormoqda. Keyingi bosqichlarda mustaqil tekshiruv, hayvonlar modelidagi sinovlar, toksiklik va immun javobining uzoq muddatli bahosi talab etiladi. AQShda o‘tkazilgan ushbu ilmiy izlanish saraton immunoterapiyasi uchun yangi nishonlarni kengaytirishga qiziqish uyg‘otadi, biroq klinik foyda va xavfsizlik to‘g‘risida xulosa chiqarishga hali erta.
Source: kun.uz