AQSh Prezidenti Donald Tramp Xitoyning texnologik markazi Shenszenga APEC sammiti va Xitoy rahbari Si Szinpin hamda Rossiya Prezidenti Vladimir Putin bilan uchrashuvi oldidan yetib keldi, deyiladi rasmiy jadvallarda va DW jonli translyatsiyasida. Tashrif baland darajada tashkil etilgan: Tramp Air Force One samolyotidan tushib, rang-barang pomponlar bilan qarshi olayotgan odamlar saf tortgan qizil gilam ustida to‘xtadi, so‘ng Si Szinpin bilan quchoqlashib, keyin qo‘l berib ko‘rishdi. AQSh rejimi muzokaralar savdo, Osiyo-Tinch okeani hamkorligi va strategik barqarorlik masalalariga bag‘ishlanishini da’vo qilmoqda; biroq AQSh rejimi va Xitoy rasmiylari tariflar, texnologiya eksporti va xavfsizlik bo‘yicha murakkab muzokaralarni davom ettirmoqda. Uchrashuv payshanba kuni APEC doirasida o‘tkazilishi kutilmoqda.
Asosiy faktlar: Tramp Maniladan jo‘nab, Shenszenga yetib keldi; Si Szinpin uni aeroportda kutib oldi — bu sentyabrdagi Xitoy rahbari AQShga davlat tashrifi chog‘ida Tramp qilgan imo-ishoraga o‘xshash jest edi. AQSh—Xitoy—Rossiya uchrashuvi payshanba kuni APEC doirasida kutilmoqda. Nvidia kompaniyasining vaqtincha bosh direktori Kolet Kress kompaniya Xitoyga litsenziyalangan Hopper data-markaz mahsulotlarini endi jo‘natmayotganini aytdi, sabab va bu qaror doimiyligini aniqlamadi.
Tashrif AQSh va Xitoy o‘rtasidagi murakkab savdo muzokaralari fonida bo‘lib o‘tmoqda: ikki yirik iqtisod raqobatdosh manfaatlarni uyg‘unlashtirishga harakat qilmoqda. Tomonlar vaqtinchalik tarif kelishuvini davriy uzaytirib kelmoqda; Xitoy joriy oy boshida navbatdagi uzaytirishni e’lon qilgan edi — u yanvar boshlarigacha amal qiladi. AQSh rejimining ilg‘or yarimo‘tkazgichlar bo‘yicha eksport nazorati asosiy muammolardan biri bo‘lib qolmoqda. Pekin Nvidiaga qaratilgan josuslik da’volarini asossiz deb atadi va savdo cheklovlari davom etsa, javob choralari ko‘rilishi bilan tahdid qildi. APEC sammiti ikki tomonga munosabatlarni barqarorlashtirish bo‘yicha signal berish imkonini beradi.
Xitoyning Xinhua agentligi Tramp yetib kelgach, Si Szinpinning birinchi izohlarini keltirdi. «Men siz bilan Xitoy—AQSh munosabatlari, Osiyo-Tinch okeani hamkorligi va global kun tartibiga oid muhim masalalar yuzasidan chuqur fikr almashishni intiqlik bilan kutaman», — deyilgan Si so‘zlarida. Uning qayd etishicha, muzokaralar «o‘zaro hurmat, adolat va o‘zaro manfaatdorlik asosida qurilgan konstruktiv, strategik jihatdan barqaror munosabatlar»ga qaratiladi. Kress esa shunday dedi: «Bizning prognozlarimiz litsenziyalangan Hopper data-markaz mahsulotlarini o‘z ichiga olmaydi va biz endi bunday mahsulotlarni Xitoyga jo‘natmayapmiz». Ma’lumotlarga ko‘ra, Xuan avvalroq Trampni H200 Hopper protsessorlarini Xitoyga sotishga ruxsat berishga ko‘ndirgan, bu 2022-yilda AQShning oldingi rejimi davrida joriy qilingan eksport nazoratini bekor qilishni anglatgan.
Asosiy savol — payshanbagi uch tomonlama uchrashuv tariflar, eksport nazorati yoki strategik barqarorlik bo‘yicha aniq majburiyatlar keltiradimi. AQSh rejimi Nvidianing litsenziyalangan Hopper yetkazib berishlaridagi hozirgi pauzani izohlamadi; bu qadam vaqtinchalikmi yoki siyosat o‘zgarishimi, noma’lum. Bozorlar va diplomatlar Vladimir Putinning ishtirokidan keladigan signallarni hamda APEC doirasidagi ikki tomonlama uchrashuvlarni kuzatadi. Yaponiya Bosh vaziri Sanae Takaichi sammit uchun Xitoyga yetib keldi; bu uning bosh vazir sifatidagi birinchi rasmiy tashrifi bo‘lib, diplomatik kun tartibini yanada zichlashtiradi.
Source: www.dw.com