Toshkent, 18-noyabr. O‘zbekiston Markaziy banki matbuot xizmati xabariga ko‘ra, fuqarolarga ish haqi, mukofot puli va boshqa to‘lovlarni o‘zi tanlagan bank kartasi yoki elektron hamyoniga olish imkonini beruvchi “Mablag‘larni taqsimlash markazi” tizimi joriy etilayotganini ma’lum qildi. Yangi mexanizm ish beruvchiga qaysi bank xizmat ko‘rsatishidan qat’i nazar, mablag‘larni yagona elektron reyestr orqali o‘tkazish imkonini beradi. Tizim birinchi bosqichda xususiy sektor tashkilotlari va ularning xodimlari uchun mo‘ljallangan.
Asosiy faktlar: Tizim birinchi navbatda xususiy sektor tashkilotlari va xodimlari uchun ishga tushiriladi, budjet sektori keyingi bosqichda ulanishi rejalashtirilmoqda. Xodim alohida hisobvaraq ochmasdan, o‘z nomidagi karta yoki elektron hamyon rekvizitlarini ish beruvchi buxgalteriyasiga taqdim etadi. Markaziy bank tizim himoyalangan infratuzilmada, yopiq bank tarmog‘i va elektron raqamli imzo asosida ishlashini ta’kidlaydi.
Avvalgi tartibda xodim ish haqini olish uchun, odatda, ish beruvchi tashkilotning ish haqi loyihasi yuritiladigan bankda alohida karta ochishga majbur bo‘lardi. Fuqaroda boshqa bank kartasi mavjud bo‘lsa ham, yangi karta ochish va keyinchalik mablag‘larni bir kartadan boshqasiga o‘tkazish zarurati yuzaga kelardi. Bu holat “maosh qulligi” deb atalgan amaliyotga olib kelib, xodimning bank xizmatlarini erkin tanlash imkoniyatini cheklardi. Endi fuqarolar o‘zlarida mavjud kartalardan foydalanishi hamda tariflar, xizmat ko‘rsatish shartlari va mavjud xizmatlardan kelib chiqib bankni mustaqil tanlashi mumkin bo‘ladi.
Yangi mexanizm bo‘yicha tashkilot xodimlar va mablag‘ oluvchilarning zarur ma’lumotlari hamda rekvizitlari ko‘rsatilgan yagona elektron to‘lovlar reyestrini shakllantiradi. Reyestr ish beruvchiga xizmat ko‘rsatuvchi bankka yuboriladi; bank hujjatni elektron raqamli imzo bilan tasdiqlab, Markaziy bankning Mablag‘larni taqsimlash markaziga yo‘naltiradi. Tizim taqdim etilgan ma’lumotlarni tekshiradi va to‘lovlarni xodimlar tanlagan banklar bo‘yicha taqsimlaydi. Shundan so‘ng mablag‘ni qabul qiluvchi banklar pullarni tegishli kartalar yoki elektron hamyonlarga o‘tkazadi. Bank kartasi yoki elektron hamyon xodimning o‘z nomiga rasmiylashtirilgan bo‘lishi shart, boshqa shaxsning kartasiga ish haqini olish imkoni nazarda tutilmagan.
Markaziy bank bahosiga ko‘ra, yangi tizim xodimlarga eng maqbul tariflar va xizmat ko‘rsatish shartlariga ega moliya tashkilotini mustaqil tanlash imkonini beradi. Regulyator ushbu mexanizm moliya bozorida raqobatni kuchaytirishini kutmoqda: banklar mijozlarni nafaqat ish beruvchilar bilan ish haqi loyihalari orqali, balki xizmat ko‘rsatish sifati, tariflar va taklif etilayotgan xizmatlar hisobiga ham jalb qilishi mumkin bo‘ladi. Ish beruvchilar uchun esa ommaviy to‘lovlarni amalga oshirish soddalashadi, har bir bank bilan alohida ish haqi loyihasi shartnomasini tuzishga hojat qolmaydi.
Markaziy bank hozircha tizimga qaysi banklar ulangani, qancha tashkilot yangi mexanizmdan foydalana boshlagani va ish haqini boshqa bankka o‘tkazish uchun komissiya undirilishi- undirilmasligini aniqlashtirgani yo‘q. Budjet tashkilotlarini tizimga ulashning aniq muddatlari ham e’lon qilinmagan. Tizim imkoniyatlari foydalanuvchilarning takliflarini inobatga olgan holda kengaytirib borilishi rejalashtirilmoqda. Kuzatuvchilar uchun asosiy savol — banklar integratsiyasi qanchalik tez bo‘lishi va yangi mexanizm amalda xodimlar hamda ish beruvchilar uchun qo‘shimcha xarajatsiz ishlashi.
Source: www.gazeta.uz