Valyuta
  • Yuklanmoqda...
Ob-havo
  • Yuklanmoqda...
Havo sifati (AQI)
  • Yuklanmoqda...

Birlashgan Millatlar Tashkilotining inson huquqlari bo‘yicha ekspertlari Eronda mustaqil advokatlarga nisbatan kuchayib borayotgan ta’qiblarni to‘xtatishga chaqirdi va oxirgi bir yilda kamida 135 advokat repressiv choralarga duch kelganini bildirdi. Ekspertlar fikricha, huquqiy yordamga kirishni cheklash sudlanuvchilarning adolatli sudlanish huquqini xavf ostiga qo‘yadi va o‘zboshimchalik bilan hibsga olish, majburiy tan olish hamda adolatsiz sud jarayonlari xavfini oshiradi.

Asosiy faktlar: BMT ekspertlari 2025-yil sentyabrdan 2026-yil sentyabrgacha Eronda kamida 135 advokat chaqiruv, hibsga olish, vaqtincha ushlab turish, ishdan chetlatish yoki chet elga chiqishni taqiqlash kabi choralarga duch kelganini ma’lum qildi. 2026-yil yanvar-fevralida mamlakat bo‘ylab noroziliklardan so‘ng 23 advokat, jumladan besh nafar ayol hibsga olingani xabar qilindi; Isfahonda huquq himoyachisi Amirsalar Davudiy noyabrning 9-kunida qamoqda yurak xurujidan keyin kasalxonaga yotqizildi.

Huquq himoyachilari ta’riflagan kengroq manzaraga ko‘ra, noroziliklarni himoya qilgan va inson huquqlari ishlari bilan shug‘ullangan advokatlar xavfsizlik xizmatlari, sud tizimi va prokuratura tomonidan ortib borayotgan bosimga duch kelmoqda. Berlin shahrida yashayotgan 41 yoshli advokat va huquq himoyachisi Sina Yusufiy DW nashriga bergan intervyusida bu bosim ‘Ayol, hayot, ozodlik’ noroziliklari davrida kuchayganini aytdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, advokatlar hibsga olinganlarni himoya qilgan va namoyishchilarni qo‘llab-quvvatlagan paytda mustaqil advokatlarga nisbatan maqsadli mexanizmlar ko‘proq qo‘llanila boshlandi.

Joriy misol sifatida Isfahon shahrida inqilobiy sudida mijozini himoya qilayotgan Amirsalar Davudiy oktyabr oyida hibsga olingani keltiriladi; Iran Human Rights (IHRNGO) ma’lumotiga ko‘ra, u noyabrning 9-kunida qamoqda yurak xurujidan so‘ng kasalxonaga yotqizildi. 2012-yilda Saxarov mukofotini birgalikda olgan taniqli advokat Nasrin Sotude ham bu ta’qiblardan jabr ko‘rgan va takroriy hibsga olish hamda qamoqdan so‘ng 2026-yilda Vatslav Havel inson huquqlari mukofotiga sazovor bo‘lgan. Yusufiy siyosiy va inson huquqlari ishlari bilan shug‘ullangan advokatlarga nisbatan hibsga olish va tahdidlar sudlanuvchilarning himoya huquqini cheklashini, boshqa advokatlarni ham shunday ishlarni qabul qilishdan qaytarishini va sud jarayonlari adolatliligini pasaytirishini bildirdi.

Yusufiy shaxs o‘z advokatini tanlash huquqiga nisbatan cheklovlarning kuchayishidan ham ogohlantirdi. Eronning Jinoyat-protsessual kodeksining 48-moddasiga ilova izohga ko‘ra, ayrim ayblovlar bo‘yicha hibsga olingan shaxslar tergov bosqichida o‘zlari tanlagan advokatdan foydalanish imkoniyatidan mahrum bo‘ladi va sud tizimi tasdiqlagan advokatlarga murojaat qilishi kerak. Ba’zi hollarda bu advokatlarga ham barcha tergov hujjatlari va dalillar to‘liq taqdim etilmaydi, ularning tayyorgarlik vaqti esa cheklangan bo‘ladi. BMT ekspertlari va huquq himoyachilari fikricha, noroziliklar bilan bog‘liq ishlar davom etar ekan, advokatlar mustaqilligini himoya qilish va bu cheklovlarni yumshatish o‘zboshimchalik bilan hibsga olish, majburiy tan olish va adolatsiz sudlardan qochish uchun muhim bo‘ladi.

Source: www.dw.com