Germaniyaning Xemnits shahrida joylashgan, balandligi yetti metrdan oshadigan va og‘irligi 40 tonnaga yaqin Karl Marksning bronza bosh haykalini ichki qismdan tekshirish va restavratsiya qilishga tayyorgarlik ko‘rilmoqda; Xemnits shahar maʼmuriyati (Germaniya rejimi doirasidagi mahalliy boshqaruv) 19-noyabr kuni bu jarayon haqida maʼlum qildi va mutaxassislar yodgorlikning ichki konstruksiyasi hamda texnik holatini aniqlashni rejalashtirmoqda.
Asosiy faktlar: 40 tonnalik bronza yodgorlik 95 ta alohida qismdan iborat bo‘lib, Leningradda quyilgan; 20-noyabr kuni haykal atrofida qurilish havzalari o‘rnatildi va ichki qismni ochish kelasi haftaga rejalashtirilgan; restavratorlar 1-iyul kuni material namunasi olib, payvandlash texnologiyasini tanlash uchun biriktiruvchi qotishmalarni o‘rgangan.
Yodgorlik Xemnitsning asosiy ramzlaridan biri hisoblanadi va 4,5 metrlik granit poydevor ustiga o‘rnatilgan; mahalliy aholi uni sakscha «Nişel» («bosh») deb ataydi, asari esa sovet haykaltaroshi Lev Kerbelga tegishli. Restavratsiya oldidan ichki konstruksiyaning qanday tuzilgani — bronza qoplama po‘lat karkasga tayanganmi yoki qismlar faqat boltlar bilan biriktirilganmi — to‘liq aniqlanmagan, shu bois mutaxassislar bevosita ichki qismga kirib tekshirishga qaror qilgan. Original chizmalar saqlanib qolgan bo‘lsa-da, ular ayrim savollarni ochiq qoldirmoqda.
Shahar maʼmuriyatining tushuntirishicha, bronza qoplama po‘lat karkasga tayanganmi yoki uning qismlari faqat boltlar yordamida biriktirilganmi — buni hozircha to‘liq ishonch bilan aytish qiyin. 1-iyul kuni olingan material namunasi esa bronza plastinalarga zarar yetkazmasdan haykalni ochish imkonini beradigan payvandlash texnologiyasini tanlashga xizmat qilgan. Yodgorlik dunyodagi eng yirik portret byustlaridan biri sanaladi va sovet davrida yaratilgan tarixiy obyekt sifatida alohida eʼtibor talab qiladi.
Kelasi haftada haykalning ichki qismi ochilishi kutilmoqda; shundan so‘ng mutaxassislar konstruksiyani bevosita tekshirib, restavratsiya uchun zarur texnik qarorlarni qabul qiladi. Agar ichki tuzilish haqidagi savollar hal bo‘lsa, yodgorlikni uzoq muddatli saqlash va taʼmirlash ishlari yanada aniqroq reja asosida davom ettirilishi mumkin.
Source: kun.uz