Valyuta
  • Yuklanmoqda...
Ob-havo
  • Yuklanmoqda...
Havo sifati (AQI)
  • Yuklanmoqda...

Khartum yaqinidagi g‘arbiy Omdurmanda joylashgan ko‘chirilganlar lagerida 70 yoshli Hamad Mohammed Adam o‘z qishlog‘ida oilasi bag‘rida yashashi kerak bo‘lgan keksalik yillarini urush tufayli lagerda o‘tkazmoqda. Uning qishlog‘i Bara yaqinida joylashgan bo‘lib, uch oy oldin Rapid Support Forces (RSF) paramilitar kuchlari hujumidan so‘ng u yuzlab boshqa keksalar bilan birga qochishga majbur bo‘lgan; endi uning oldida oziq-ovqat, dori-darmon va tibbiy yordam topish, shuningdek oilasining taqdirini bilmaslik kabi og‘ir sinovlar turibdi.

Asosiy faktlar: RSF va Sudan Qurolli Kuchlari (SAF) o‘rtasidagi urush 2023-yil aprelidan buyon davom etmoqda; al-Moulih lagerida taxminan 10 000 kishi yashaydi va 65 yoshdan oshganlar ulushining beshdan birini tashkil etadi; BMT ma’lumotlariga ko‘ra, 2026-yilda Sudanda 65 yoshdan oshgan aholi 1,8 million kishini, ya’ni aholining 3,5 foizini tashkil etadi; UNDP Sudan iqtisodiyoti urush boshlanganidan buyon 40 foizdan ko‘proq qisqarganini va ekstremal qashshoqlik 60 foizdan oshishini kutayotganini qayd etgan.

Bu voqea Sudanning shimoliy Kordofan mintaqasidagi Bara yaqinidagi qishloqdan boshlangan. Adamning so‘zlariga ko‘ra, o‘tgan yil avgust oyida erta tongda RSF militsiyasi qishloqqa bostirib kirgan va ayollar, erkaklar hamda bolalarni o‘ldirgan. U do‘stlari bilan qochib, Omdurmanga yetib borish uchun bir necha kun yo‘l yurgan. SAF va RSF o‘rtasidagi qurolli to‘qnashuv mamlakatning barcha hududlariga ta’sir ko‘rsatgan: bir joyda jang boshlanganda aholi boshqa joyga qochadi, lekin u yerda ish, uy yoki tayanch tizimi bo‘lmaydi. Adam taxminan 300 kilometr (186 mil) yo‘l bosib, poytaxt Khartum yaqinidagi g‘arbiy Omdurmanga yetib kelgan.

“O‘tgan yil avgustda erta tongda RSF militsiyasi qishlog‘imizga bostirib kirdi. Bu dahshatli tong edi; ular ayollar, erkaklar, bolalarni o‘ldirishdi,” dedi Adam. “Men do‘stlarim bilan qochdim va Omdurmanga yetib olish uchun bir necha kun yo‘l yurdik. Tirik qolganimga shukur, lekin oilam haqida xavotirdaman.” U oilasining qayerdaligini bilmaydi, oilasi ham uning qayerda ekanini bilmaydi. Lagerda yashovchi 70 yoshli Aisha Alneel ham uyini emas, balki xavfsizlik, mustaqillik va oilaviy aloqalarni yo‘qotganini aytadi; uning 72 yoshli singlisi tibbiy yordamga muhtoj. “Khartumdagi uyimni yo‘qotgach, ikki yil oldin Port Sudanga keldim. Kattaroq singlim bilan sayohat qilish rejam bor edi, lekin moliyaviy qiyinchilikka duch keldik,” dedi u. “Pul yig‘magunimizcha ushbu ko‘chirilganlar lagerida qolishni afzal ko‘rdik.”

Keksalar ko‘pincha muntazam tibbiy nazorat va kundalik faoliyatda yordamga muhtoj. Urush ularni uy, oila va tanish muhitdan ajratib qo‘yganida, bu muhim qo‘llab-quvvatlash tizimlari bir kechada yo‘qolishi mumkin; shuningdek ular tayanib kelgan infratuzilma va xizmatlar ham buziladi yoki vayron bo‘ladi. An’anaga ko‘ra, Sudan oilalari va mahalliy jamoalar keksa qarindoshlarga g‘amxo‘rlik qilishda markaziy rol o‘ynagan: yoshlar oziq-ovqat, tibbiy uchrashuvlar va kundalik ehtiyojlarda yordam bergan, lekin urush oilalarni Sudan bo‘ylab tarqatib yubordi va mamlakatning ijtimoiy to‘qimasini buzdi. Yashash standartlari 1990-yillar boshidagi darajaga tushib ketgan, oilalar o‘zlarini boqishga qiynalmoqda, boshqalarga yordam berish esa yanada mushkul.

Al-Daw Hajooj keksalar uyi rahbariyati kengroq gumanitar inqiroz fonida keksa fuqarolarga g‘amxo‘rlik qilishning qiyin vazifasiga duch kelgan. Keksalar uchun barqaror tibbiy yordam, ovqat va oila aloqalarini tiklash bo‘yicha keyingi qadamlar noma’lum bo‘lib qolmoqda; agar urush va iqtisodiy tanazzul davom etsa, ko‘chirilgan keksalar orasida tirikchilik va sog‘liqni saqlashga oid muammolar yanada kuchayishi mumkin.

Source: www.aljazeera.com