Eron poytaxti Tehron va uning atrofidagi neft infratuzilmasi obyektlariga qilingan hujumlar natijasida kuchli portlashlar va yong‘inlar sodir bo‘ldi. Shahar ustiga qora tutun bulutlari ko‘tarildi, ba‘zi tumanlar aholisi yonish mahsulotlari tufayli paydo bo‘lgan “qora yomg‘ir” haqida xabar berdi. Bu voqealar Yaqin Sharqdagi keskin keskinlashuv fonida ro‘y berdi, natijada dunyo neft narxlari 2022-yildan beri birinchi marta barrel uchun 100 dollardan oshdi.
Xalqaro OAV ma’lumotlariga ko‘ra, Tehron va uning chekkalaridagi bir nechta energetika obyektlari nishonga olingan. Yoqilg‘i idishlariga tegishidan so‘ng yirik yong‘inlar boshlandi va zich tutun poytaxtning bir qismini qopladi. Eronning Islom inqilobi gvardiyasi korpusi vakillari javoban Fors ko‘rfazi davlatlarining neft infratuzilmasiga zarba berishga tayyorligini bildirdi va harbiy rahbariyat keyingi keskinlashuv energiya resurslari narxlarining keskin o‘sishiga olib kelishi mumkinligi haqida ogohlantirdi.
Bu voqealar global energiya bozorlarida keskin reaksiyani keltirdi. 9-mart, dushanba kuni Brent nefti uchun fyucherslar savdo ochilishida deyarli 20%ga oshib, barrel uchun taxminan 111 dollarga yetdi. Amerika WTI nefti ham sezilarli qimmatlashdi va 106 dollardan oshdi, shu tariqa neft narxi 2022-yildan beri birinchi marta 100 dollarlik psixologik chegarani bosib o‘tdi.
Narxlar o‘sishining asosiy omillaridan biri – dunyo neft savdosining eng muhim yo‘llaridan biri bo‘lgan Hormuz bo‘g‘ozi orqali yetkazib berishlarning uzilishidan qo‘rquvdir. Oddiy sharoitda uning orqali global xom ashyo yetkazib berishning 20% o‘tadi. Keskinlik fonida AQSh hukumatlari allaqachon tankerlardagi rus neftining bir qismini sotishga va’qtincha ruxsat berdi va keyingi cheklovlarni yumshatishni ko‘rib chiqmoqda.
Tahlilchilar ogohlantirmoqda: agar Yaqin Sharqdagi mojaro kengayib borsa, neft narxlari o‘sishni davom ettirishi mumkin. 28-fevralda Isroil qurolli kuchlari Erondagi harbiy obyektlarni hujumga uchratdi, buni mamlakat mudofaa vaziri Isroel Kats oldini olish choralari deb atab rasman tasdiqladi. Operatsiya boshlanganidan keyin Isroil hukumatlari mamlakat hududida favqulodda holat joriy qildi. Keyinchalik AQSh prezidenti Donald Tramp Tehronning “bevosita tahdidi”ni bartaraf etish va yadro quroliga ega bo‘lishining oldini olish maqsadida Isroil bilan birgalikda olib borilayotgan keng ko‘lamli harbiy operatsiyani rasman tasdiqladi.
Yaqin Sharq mintaqasidagi vaziyat keng ko‘lamli harbiy qarama-qarshilik bosqichiga o‘tdi. Isroil va AQShning Erondagi obyektlarga qarshi birgalikdagi operatsiyasidan so‘ng, Tehron nafaqat Isroilni, balki qo‘shni arab davlatlarini ham qamrab olgan qasos hujumini boshladi.
Source: podrobno.uz