Toshkent, O‘zbekiston – Podrobno.uz. Germaniya Tashqi ishlar vazirligi arxivlarida 1920-yillarda Germaniyaga o‘qishga yuborilgan o‘zbek yoshlari haqida ilgari noma’lum bo‘lgan materiallar topildi. Topilma O‘zbekiston Fanlar akademiyasi Tarix instituti direktori, akademik Azamat Ziyoning ilmiy safari davomida amalga oshirildi.
Topilmalar orasida Buxoro Xalq Sovet Respublikasi tarixiga oid hujjatlar va birinchi o‘zbek ma’rifatparvar ayollaridan biri Xayriniso Majidxonova haqidagi arxiv ma’lumotlari ham bor. Shuningdek, Germaniyada o‘zbek talabalarini qo‘llab-quvvatlash uchun tuzilgan maxsus madaniy komissiya faoliyati haqidagi materiallar topildi.
O‘zbek yoshlarining Germaniyada ta’lim olishi mamlakat tarixida alohida o‘rin tutadi. Tarixchilarning fikricha, XX asr boshlarida Turkiston, Buxoro va Xorazmdan o‘nlab yoshlar eng talabgir mutaxassisliklar bo‘yicha zamonaviy ta’lim olish uchun Germaniyaga yuborilgan.
Tadqiqotchilarning ta’kidlashicha, yoshlarni chet elga yuborish jadidlar va islohotchilarning sa’y-harakatlarining bir qismi bo‘lib, ular zamonaviy ta’limni taraqqiyot kaliti deb bilgan. Yevropa universitetlari bitiruvchilari keyinchalik O‘zbekistonda fan, tibbiyot, muhandislik va ma’rifat rivojiga katta hissa qo‘shgan. Biroq ularning ko‘pchiligi sovet davrida siyosiy qatag‘on qurboni bo‘lgan.
Xayriniso Majidxonova haqidagi ma’lumotlar alohida e’tiborni tortadi. U ayollar ta’limi, ayollarning jamiyat hayotidagi ishtiroki va yangi davr g‘oyalarini ilgari surgan birinchi o‘zbek ma’rifatparvar ayollaridan biri edi. Uning faoliyati Turkiston ayollar harakati tarixida muhim bosqich sifatida qaraladi.
Arxiv topilmalari, shuningdek, Buxoro Xalq Sovet Respublikasi faoliyati haqidagi materiallarni o‘z ichiga oladi. Markaziy Osiyo tarixidagi bu davr dramatik siyosiy o‘zgarishlar, mustaqil davlat yaratish urinishlari va sovetlashtirish jarayonlari bilan tavsiflanadi.
Nemis arxivchilari ushbu hujjatlarni tadqiq qilish va nashr etish tashabbuslarini qo‘llab-quvvatlashga tayyor. Berlinda topilgan hujjatlar tadqiqotchilarning tarixning kam o‘rganilgan ushbu davri haqidagi bilimlarini sezilarli darajada kengaytirishi kutilmoqda.
Avvalroq akademik Azamat Ziyo Germaniyadagi nufuzli Leybnits nomidagi Zamonaviy Sharqshunoslik tadqiqotlari markaziga tashrif buyurib, muhim hamkorlik shartnomasini imzolagan edi.
Source: podrobno.uz