O‘zbekistonda 2020-yil 1-yanvardan 2024-yil 1-iyungacha hujjatsiz yer uchastkalaridan foydalangan shaxslardan undirilgan uch karra yer solig‘i bekor qilindi. Yangi qonunga ko‘ra, ortiqcha to‘langan summalar qayta hisoblab chiqilib, fuqarolarga qaytariladi.
Soliq qo‘mitasi boshqarma boshlig‘i o‘rinbosari Salohiddin Nishonovning Kun.uz’ga bergan ma’lumotiga ko‘ra, bugungi kunda 6,8 million yer uchastkasining 60-70 foizi hujjatsiz. Ko‘p hollarda uchastkalar o‘zboshimchalik bilan egallab olinmagan, balki avloddan-avlodga meros orqali o‘tgan.
Uch karra soliq fuqarolarni yer uchastkalarini rasmiylashtirishga undash va o‘zboshimchalik bilan yer egallashning oldini olish maqsadida joriy qilingan edi. Yangi qonun faqat 2020-2024 yillar oralig‘idagi davrga nisbatan qo‘llaniladi; 2025-2026 yillar uchun hisoblangan uch karra soliqlar bekor qilinmaydi.
Ortiqcha to‘langan soliqlarni qaytarish uchun fuqarolar “Soliq” mobil ilovasi yoki yashash joyidagi tuman (shahar) soliq inspeksiyasiga ariza topshirishlari kerak. Qayta hisob-kitobdan so‘ng, agar fuqaroning boshqa soliqlar bo‘yicha qarzi bo‘lsa, ortiqcha to‘lov avval shu qarzni qoplashga yo‘naltiriladi; qarz bo‘lmasa, to‘lov kelajakdagi to‘lovlar hisobiga o‘tkaziladi yoki qaytariladi.
Soliq kodeksiga ko‘ra, ortiqcha to‘lov 15 kun ichida qaytarilishi kerak. Agar hujjatsiz uchastka sotilgan bo‘lsa, to‘langan uch karra soliq joriy egasiga qaytariladi.
Shuningdek, 2018-yil 1-maygacha qurilgan binolar uchun hujjatlarni rasmiylashtirish imkoniyati yaratilgan. 2018-yildan keyin qurilgan binolar uchun esa hozircha bunday imkoniyat yo‘q va ular uch karra soliq to‘lashda davom etadi.
Yangi qonun bilan soliq qarzi 30 BRV (12 360 000 so‘m) gacha bo‘lgan fuqarolarga ham yer huquqini tan olish bo‘yicha ijobiy xulosa berilishi belgilangan. Bu ilgari asosiy byurokratik to‘siq bo‘lgan edi.
Fuqarolarga huquqni rasmiylashtirish to‘lovini bir yil muddatga bo‘lib to‘lash imkoniyati ham berilgan. Ilgari bir martalik to‘lovda 50 foiz chegirma mavjud edi.
Salohiddin Nishonov fuqarolarni sabrli bo‘lishga chaqirib, ortiqcha to‘lovlarni qaytarish jarayoni texnik masalalar va hisob-kitoblar tufayli vaqt talab qilishini ta’kidladi.
Source: kun.uz