Toshkentda 11-iyun kuni bo‘lib o‘tgan ochiq muloqotda tadbirkorlar davlat xaridlarida ishtirok etishdagi muammolarni batafsil bayon qildi. Jami 370 ta murojaat kelib tushgan bo‘lib, ulardan 62 tasi moliyaviy yo‘qotishlar, protseduralarning shaffof emasligi va yetkazib beruvchilar huquqlarining buzilishi bilan bog‘liq aniq holatlarni o‘z ichiga olgan.
Davlat xaridlari ishtirokchilari assotsiatsiyasi (DXIA) Kengashining 30-iyundagi birinchi yig‘ilishida ushbu murojaatlar tahlilini Kengash raisi o‘rinbosari Marat Abidov taqdim etdi. Abidovning so‘zlariga ko‘ra, shikoyatlarning aksariyati protseduralarning murakkabligi yoki ishtirokchilarning bilim yetishmasligi bilan bog‘liq emas.
“Murojaatlarning katta qismi ishtirokchilarning bilim yoki o‘qitish yetishmasligi bilan bog‘liq emas. Bu platformada ro‘yxatdan o‘tish yoki ariza topshirish haqidagi savollar emas. Bu tizimning o‘zi qanday ishlashi haqidagi savollar”, — dedi u.
Tadbirkorlar eng og‘riqli muammo sifatida bajarilgan davlat shartnomalari bo‘yicha to‘lovlarning amalga oshirilmasligini nomladilar. Abidovning aytishicha, yetkazib beruvchi tenderni yutib, barcha majburiyatlarni bajaradi, mahsulotni yetkazib beradi, ammo davlat buyurtmachisi to‘lovni umuman amalga oshirmaydi yoki noma’lum muddatga kechiktiradi.
Misol tariqasida, tadbirkor deyarli 100 million so‘mlik shartnomani to‘liq bajargan, biroq to‘lovni ololmagan holat keltirildi. “Yetkazib beruvchi tenderni yutib, majburiyatlarini to‘liq bajargan, ammo buyurtmachidan to‘lovni olmagan holatlar qayd etilgan”, — dedi Abidov.
U bu endi protseduraviy qiyinchiliklar emas, balki biznes uchun to‘g‘ridan-to‘g‘ri moliyaviy zarar ekanligini ta’kidladi. “Bu tadbirkorlarning davlat xaridlarida ishtirok etish istagini pasaytiradi”, — dedi Kengash raisi o‘rinbosari.
Ikkinchi yirik murojaatlar bloki tenderlarning shaffofligi va halol raqobatga oid shikoyatlar bo‘ldi. Abidovning so‘zlariga ko‘ra, ko‘plab tadbirkorlar ba’zi hollarda g‘olib xarid e’lon qilinishidan oldin aniqlangan deb hisoblaydi. “Ishtirokchilar ma’lum bir yetkazib beruvchi foydasiga oldindan kelishilgan tenderlar haqida xabar berishmoqda”, — dedi u.
Biznes murojaatlariga ko‘ra, buyurtmachilar ba’zan texnik talablarni shunday shakllantiradiki, ularga faqat oldindan ma’lum bo‘lgan bitta kompaniya javob bera oladi. Arizalar topshirilgandan so‘ng, komissiyalar ko‘pincha qolgan ishtirokchilarning takliflarini rasmiy asoslar bilan rad etish uchun ko‘rib chiqish bayonnomalarini tuzadilar.
Abidovning fikricha, ikkala toifa ham umumiy muammoni ko‘rsatadi — davlat xaridlari tizimi ustidan nazorat mexanizmlarini takomillashtirish zarurati. To‘lov muammosini hal qilish uchun har bir bunday holatni ustuvor ravishda ko‘rib chiqish va davlat buyurtmachilariga to‘lovlarni kechiktirishga yo‘l qo‘ymaydigan mexanizm yaratish taklif etilmoqda.
Tenderlarni o‘tkazish bo‘yicha shikoyatlar uchun Abidov tanlab tekshirishlar o‘tkazish, arizalarni ko‘rib chiqish bayonnomalarini tahlil qilish va texnik talablarda sun’iy cheklovlar mavjudligini baholashni taklif qildi. Yig‘ilish yakunida u har ikki oyda kamida bir marta ochiq muloqotlar o‘tkazishni va barcha 62 murojaatni tematik guruhlarga ajratib, har biri uchun mas’ul ijrochilarni belgilashni taklif qildi.
Source: podrobno.uz