Prezident Shavkat Mirziyoyev qora metallurgiya sohasini yangi bosqichga olib chiqish bo‘yicha ustuvor vazifalar muhokamasiga bag‘ishlangan yig‘ilish o‘tkazdi. Davlat rahbari qayd etishicha, qora metallurgiya iqtisodiyot tarmoqlari uchun 50 milliard dollarlik xomashyo manbai bo‘lib, qurilish, qurilish materiallari ishlab chiqarish, avtomobilsozlik, mashinasozlik, energetika va elektrotexnika sohalarini o‘z ichiga oladi.
Yig‘ilishda iqtisodiyotni texnologik va innovatsion modelga o‘tkazish, 2030 yilga qadar yalpi ichki mahsulotni 240 milliard dollarga yetkazish uchun yillik o‘sishni kamida 8-9 foizni ta’minlash zarurligi ta’kidlandi. Shu bilan birga, sohaning importga qaramligi, yuqori tannarx va energiya sarfi, raqamlashtirish va sun’iy intellekt joriy etishdagi kamchiliklar qayd etildi.
Prezident jahondagi mojarolar va asosiy transport yo‘nalishlaridagi logistika muammolari sharoitida qora metallurgiyada xomashyo bazasini mustahkamlash va mahsulot assortimenti hamda sifatini oshirish dolzarbligini alohida ta’kidladi. So‘nggi 10 yilda po‘lat list, sort prokati, quvurlar va metall konstruksiyalarga bo‘lgan ehtiyoj 3 barobar oshib, 5,5 million tonnaga yetdi.
Qurilayotgan atom elektr stansiyasi, to‘rtinchi mis boyitish fabrikasi va yangi mis eritish zavodi taxminan 2,5 million tonna po‘lat list va armatura talab qiladi. Kelgusi 5 yilda 180 milliard dollarlik yangi quvvatlar ishga tushiriladi, 27 milliard dollarlik infratuzilma loyihalari amalga oshiriladi, ko‘p qavatli uylarda 800 ming xonadon quriladi. Natijada, 2030 yilga borib metall mahsulotlariga yillik ehtiyoj 1,5 barobar oshib, 8 million tonnadan oshadi.
Hozirda Bekobod metallurgiya kombinati metall prokatining 40 foizini ikkilamchi metalldan, 60 foizini import hisobiga ishlab chiqaradi. Kombinatga yiliga 700 ming tonna qora metallolom topshiriladi, biroq yana 500 ming tonna metallolom yashirin muomalada qolmoqda. Shu munosabat bilan qora metallar muomalasiga oid barcha jarayonlar elektron platforma orqali real vaqt rejimida monitoring qilinadi.
Sog‘lom raqobat muhiti va narx barqarorligini ta’minlash, samarali nazorat mexanizmlarini o‘rnatish uchun hukumatda alohida loyiha ofisi tashkil etiladi. Ushbu ofis har kuni metall mahsulotlari bozorini tahlil qiladi, xomashyo va tayyor mahsulotga talab va taklifni shakllantiradi, mahsulot sifati, kelib chiqishi, fizik va kimyoviy tarkibini aks ettiruvchi raqamli pasport yuritadi. Mas’ullarga bir oy ichida loyiha ofisi ishini yo‘lga qo‘yish, 1 avgustdan esa qora metallar aylanmasini nazorat qilish uchun E-lom elektron platformasini ishga tushirish topshirildi.
Mamlakatda 1,5 milliard tonna temir rudasi zaxirasi mavjud. Xitoy hamkorlari bilan “Surun-ota” konidan yiliga 650 ming tonna temir rudali xomashyo qazib olish bo‘yicha kelishuvga erishildi. Ushbu kondan temir konsentratini kombinatega yetkazib berish 2027 yildan boshlanishi kerak. Shuningdek, “Tebinbuloq” konini uch-to‘rt yil ichida ishga tushirish yiliga 1 million tonna po‘lat ishlab chiqarish quvvatini yaratish imkonini beradi.
Tojikistondan yiliga 700 ming tonna temir rudali xomashyo xarid qilish bo‘yicha memorandum imzolangan bo‘lib, eng qisqa muddatlarda shartnoma rasmiylashtirilishi va kelgusi yildan boshlab xomashyo yetkazib berishni boshlash vazifasi qo‘yildi. Metallurgiya sohasidagi yirik xususiy korxonalar ham geologiya-qidiruv va xomashyo qazib olishdan tortib tayyor mahsulotgacha bo‘lgan to‘liq texnologik siklini tashkil etishga tayyor.
Samarqanddagi korxona temir rudasi koni berilgan taqdirda xomashyo qazib olishga 500 million dollargacha sarmoya kiritishga tayyorligini bildirdi. Bekobod metallurgiya kombinati xomashyo bazasini kengaytirish uchun Farishadagi “Temirkon”ni o‘zlashtirishni so‘radi. Prezident buning uchun shart-sharoit yaratish bo‘yicha topshiriqlar berdi. Toshkent, Samarqand va Surxondaryo viloyatlarida ham temir zaxiralari mavjudligi taxmin qilinmoqda.
Davlat rahbari yirik loyihalarda po‘lat sifatini oshirish uchun marganets va ferrosilitsiy xomashyosiga talab ortishini ta’kidladi. Mas’ullarga sun’iy intellekt yordamida ushbu konlarni tahlil qilish va bir oy ichida temir va uni boyitish uchun zarur minerallar zaxirasini ko‘paytirish bo‘yicha geologik dasturni joriy etish topshirildi. Hudud rahbarlariga ushbu ishlarga yirik tadbirkorlarni jalb qilish vazifasi yuklatildi.
Metallurgiya sohasida 150 ga yaqin o‘rta va kichik xususiy korxona faoliyat yuritadi. Xususiy korxonalarni xomashyo bilan barqaror ta’minlash uchun xomashyoni markazlashtirilgan holda import qiluvchi alohida kompaniya tashkil etiladi. Kompaniyaga 200 million dollar ajratiladi, import xomashyosi faqat birja orqali sotiladi.
Source: kun.uz