Rossiya hukumati bolalarga kichik yoshdan vatanparvarlikni o'rgatishni istaydi. DW nashri Sibirdagi o'quvchilar bilan suhbatlashib, ularning targ'ibot, Ukrainadagi urush va kelajak haqidagi fikrlarini bilib oldi.

Joriy yilning boshida Novosibirskdagi bir nechta maktablar rasmiylardan vatanparvarlik bo'yicha darslik oldi. Anonimlik sharti bilan DW bilan gaplashgan o'quvchilarga ko'ra, kitobda mualliflar bolalarni vatan uchun o'lishga tayyorlanishga chaqiradi. Bundan tashqari, ular gomoseksuallikni pedofiliya bilan, Disney multfilmlarini esa pornografiya bilan tenglashtiradi va ayollarga o'zlarining "jozibalarini" qanday ishlatish bo'yicha ko'rsatmalar beradi. Yevropaliklar "o'g'rilar, qotillar va yolg'onchilar" deb ta'riflanadi.

2022 yildan beri o'quv rejasiga kiritilgan "vatanparvarlik darslari" doirasida foydalanilishi kerak bo'lgan ushbu darslik "ma'naviy, axloqiy va vatanparvarlik tarbiyasi uchun materiallar" taqdim etadi. Garchi u milliy asosiy o'quv adabiyotlari ro'yxatiga kiritilmagan bo'lsa-da, mazmuni Kremlning ta'lim muassasalarida targ'ibotni yoyish niyatini aks ettiradi.

Kitobning asosiy mavzularidan biri Ukrainadagi urush bo'lib, vatan uchun o'lish baxt ekanligi haqidagi g'oya bir necha bor takrorlanadi: "Sevgi har doim qurbonlikni o'z ichiga oladi", deb yozadi mualliflardan biri. "Vatan himoyachisining qurbonligi - bu uning hayoti."

Kitobning boshqa joylarida mualliflar Rossiya G'arb davlatlaridan yaxshiroq ekanligi haqida doimiy da'volar qiladilar. Ular, shuningdek, bolalar "kompyuter o'yinlari, Gollivud jangovar filmlari, pornografiya va Disney multfilmlari" tufayli "ruhiy nogiron" bo'lib qolganligini aytadilar.

Ular ilgari mustamlaka imperiyalari bo'lgan Yevropa davlatlari yangi hududlarni bosib olish va bo'ysundirish orqali "qotillik, yolg'on va talonchilikni" qonuniylashtirganligini ta'kidlaydilar. Rossiya esa, ularning so'zlariga ko'ra, "hech qachon o'zining ko'plab xalqlarini ekspluatatsiya qilmagan", faqat ularning yashash sharoitlarini yaxshilagan. Kitobda hozirgi Rossiya hududidagi tub xalqlar madaniyati yoki xristianlik va "slavyan butparastligi"dan boshqa dinlar haqida hech qanday eslatma yo'q.

Novosibirskdagi 16 yoshli o'quvchi Ilya (ismi o'zgartirilgan) kitobni o'qigan va uning uchun vatan uchun o'lish g'oyasi mutlaqo yot. "Bu mamlakat ko'proq o'q-dori istayotganining isboti", dedi u DWga. Uning so'zlariga ko'ra, "vatan uchun o'lish" aslida "prezidentning manfaatlari va ambitsiyalari uchun o'lish" degani.

U bir necha yil oldin Kreml tanqidchisi va muxolifat yetakchisi Aleksey Navalniyning videolarini ko'rishni boshlaganini aytdi. Navalniy 2024 yilda qamoqda vafot etgan. Ilya birinchi navbatda Navalniyning 2021 yilda Rossiya prezidenti Vladimir Putinning Qora dengiz saroyi haqidagi tekshiruvi uning e'tiborini tortganini aytdi.

Ammo hukumat YouTube va Discord kabi AQSh platformalariga kirishni bloklashga qaror qilgach, u hukumatga qarshi chiqa boshladi. U "qarama-qarshilik" uchun VPN o'rnatdi, boshqa muxolifat arboblari haqida ma'lumot qidirdi va mustaqil ommaviy axborot vositalarini o'qidi. Urushning shafqatsizligi va ma'nosizligi haqida ko'proq bilib olgach, u hukumatni yanada qattiqroq tanqid qildi.

U so'nggi to'rt yil ichida targ'ibot o'quv rejasining ajralmas qismiga aylanganini tasdiqladi. Har dushanba kuni ertalab bo'lib o'tadigan "Muhim narsalar haqida suhbatlar"dan tashqari, endi "Vatan xavfsizligi va mudofaa asoslari" kabi fanlar ham mavjud. Uning so'zlariga ko'ra, Ukrainadagi urushda qatnashgan odamlar o'quvchilarning kelajagi va qaysi kasbni tanlashlari haqidagi qarorlariga bag'ishlangan darslarga taklif qilinadi.

Sinfdan tashqarida ham o'quvchilar "vatanparvar" bo'lishga undashadi. Ilya aytdiki, bir o'quvchi ingliz tilida shior yozilgan sviter kiygani uchun direktor tomonidan tanbeh olgan. "Yigit, sviteringizda do'st bo'lmagan davlatlar tilida so'zlar borligini tushunasizmi?" deb so'ragan u. "Federal xavfsizlik xizmatiga qo'ng'iroq buni hal qiladi!"

Ilya, shuningdek, 1945 yilda Sovet Ittifoqining fashistlar Germaniyasi ustidan qozonilgan g'alabasini nishonlash uchun o'tkazilgan 9 may maktab yig'ilishida direktor va uning o'rinbosari Rossiyada "Buyuk Vatan urushi" deb nomlanuvchi urushni hozirgi Ukrainadagi urush bilan qiyoslaganliklarini esladi. Ular Rossiya yana bir bor mustahkam bo'lib, g'alaba qozonishini aytishgan.

Novosibirskdagi yana bir 16 yoshli o'quvchi Aleksey (ismi o'zgartirilgan) DWga ko'plab sinfdoshlari "vatanparvarlik tadbirlari"ga borishdan qochishlarini aytdi. U ham YouTubening bloklanishi unga ta'sir qilganini aytdi. "Nega bloklanganini o'rgandim", dedi u. "Chunki hech narsa tasodifan sodir bo'lmaydi. Va shu bilan mening siyosatga qiziqishim boshlandi." O'shanda u hukumat noqulay fuqarolardan qutulishni va so'z erkinligini bostirishni xohlashini tushundi. "Men erkinlikni yaxshi ko'raman, shuning uchun bu qiyin edi", dedi u.

Ilya ko'pchilik o'quvchilar targ'ibotni jiddiy qabul qilmaydi deb o'ylaydi. "Bir tomondan, biz sinfda bu haqda kulamiz, hech bo'lmaganda do'stlarim kuladi", dedi u. "Boshqa tomondan, bizga baribir. Ba'zilar shunchaki quloq solmaydilar. Biz jim turishni va bu haqda ko'p gapirmaslikni juda yaxshi bilamiz."

Dima Zitser - o'qituvchi va rus tilidagi "Sev, jazolama" podkastining muallifi, u Ukrainaga to'liq miqyosli bostirib kirishdan keyin Estoniyaga ko'chib ketgan. U DWga "ko'plab o'quvchilar o'ylamaydigan putinparast ko'pchilikning bir qismi bo'lishdan xursand: "Biz hammasini ezamiz; biz hammadan kuchlimiz. Hamma bizdan qo'rqadi" tamoyiliga ko'ra", dedi.

Uning so'zlariga ko'ra, bu dalilni tasdiqlovchi statistik ma'lumotlar yo'q, ammo u o'z xulosalarini rus bolalari bilan ko'p yillik ish tajribasi va ota-onalar bilan muloqotidan olgan. Uning aytishicha, ota-onalar ko'pincha farzandlari "Biz ularni ezamiz" yoki "Putin zo'r" kabi gaplarni aytishni boshlaganda, shuningdek Ukrainadagi go'yoki natsistlar va fashistlar haqida gapira boshlaganda vaziyat qanchalik jiddiy ekanligini tushunadilar.

Boshqacha fikrlaydigan va Ukrainadagi urush tugashini istagan Aleksey va Ilya Rossiyadagi beqaror vaziyatdan xavotirda. Ular o'qishni tugatgandan so'ng mamlakatni tark etishni xohlashadi.

Source: www.dw.com