Suv xo‘jaligi vaziri Shavkat Xamrayev Gazeta.uz’ga bergan intervyusida O‘zbekistonning suv resurslari bilan bog‘liq jiddiy muammolarga duch kelayotganini, ammo hukumat tomonidan ko‘rilayotgan chora-tadbirlar tufayli vaziyat nazoratda ekanini ma’lum qildi.
Vazirning ta’kidlashicha, 2030-yilga borib mamlakatda taxminan 15 milliard kubometr suv taqchilligi yuzaga kelishi mumkin. Hozirgi kunda bu ko‘rsatkich 11-12 milliard kubometrni tashkil etmoqda. Biroq, suv tejovchi texnologiyalarni joriy etish va kanallarni betonlashtirish hisobiga qariyb 11 milliard kubometr suvni tejashga erishilmoqda.
Xamrayevning so‘zlariga ko‘ra, iqlim o‘zgarishi, muzliklarning erishi va Orol fojiasi suv resurslariga jiddiy ta’sir ko‘rsatmoqda. U qurg‘oqchilik Yevropada ham kuzatilayotganini, hatto Gollandiyada sug‘orish suvi qisqartirilganini misol qilib keltirdi. O‘zbekistonda esa yoz juda issiq kelgani sababli muzliklar tezroq erimoqda, bu esa uzoq muddatli istiqbolda suv zaxiralarining kamayishiga olib keladi.
Vazir suv tejovchi texnologiyalarning ahamiyatini alohida ta’kidladi. Uning qayd etishicha, hozirda ekin maydonlarining qariyb 60 foizi ushbu texnologiyalar bilan qamrab olingan bo‘lib, 2030-yilga borib bu ko‘rsatkichni 80 foizga yetkazish rejalashtirilgan. Shu bilan birga, mahalliy ishlab chiqaruvchi korxonalar soni 50-60 taga yetgan va ular nafaqat uskunalar ishlab chiqarish, balki servis xizmatlarini ham ko‘rsatmoqda.
Suv solig‘i masalasiga to‘xtalib, Xamrayev “suvning narxi” degan tushuncha noto‘g‘ri ekanini, aslida suvni yetkazib berish xizmati uchun xarajat qilinishini aytdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, hozir suv solig‘i o‘rtacha 107 so‘mni tashkil etadi, ammo suv tejovchi texnologiyalarni qo‘llagan fermerlar 50 foizgacha kamroq soliq to‘laydi, suv boshida joylashgan va texnologiyalarni qo‘llamaganlar esa ikki baravar ko‘p to‘lashga majbur.
Orol muammosiga to‘xtalib, vazir Orolning qurigan tubida saksovul ekish ishlari olib borilayotganini, ammo ajratilayotgan mablag‘lar yetarli emasligini tan oldi. U prezidentning BMT minbaridan Orolbo‘yini qo‘llab-quvvatlash uchun Trast jamg‘armasi tashkil etish tashabbusini eslatib, xalqaro hamjamiyatni bu masalaga ko‘proq e’tibor qaratishga chaqirdi.
Muzliklarning erishi haqida gapirganda, Xamrayev ayrim hududlarda muzliklar 30-50 foizgacha erib ketganini, ammo aniq raqamlar iqlim sharoitiga bog‘liqligini aytdi. U muzliklarni kuzatish uchun maxsus stansiyalar qurish va ilmiy tadqiqotlarni kengaytirish rejalashtirilganini ma’lum qildi.
Kanallarni betonlashtirish ishlari haqida vazir joriy yilda 600 kilometrdan ortiq yirik kanal va 21 ming kilometr kichik kanal betonlashtirilganini, umumiy kapital qurilish dasturi doirasida 293 ta loyiha amalga oshirilayotganini aytdi. Shu yilning birinchi yarmida bu ishlarga qariyb 1 trillion 200 milliard so‘m sarflangan.
Source: www.gazeta.uz