O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi qonun hujjatlarida qo‘llaniladigan xorijiy tildan o‘zlashgan ayrim atamalarni o‘zbekcha muqobillarga almashtirishni nazarda tutuvchi qonunni ikkinchi va uchinchi o‘qishda qabul qildi. Ushbu qaror 2025-yil 9-iyun kuni bo‘lib o‘tgan majlisda qabul qilindi. Avvalroq, qonun loyihasi birinchi o‘qishda ma’qullangan va ikkinchi o‘qishda ko‘rib chiqish uchun takomillashtirishga yuborilgan edi.
Qonun loyihasiga ko‘ra, bir qator xorijiy so‘zlar o‘zbek tilidagi muqobil atamalar bilan almashtirilishi belgilangan. Jumladan, “markirovka” atamasi “tamg‘alash” so‘ziga, “parol” atamasi “o‘ron” so‘ziga, “marshrut” atamasi esa “yo‘nalish” so‘ziga almashtirilmoqda. Bu o‘zgarishlar Soliq kodeksi, “Tashqi iqtisodiy faoliyat to‘g‘risida”, “Qimmatbaho metallar va qimmatbaho toshlar to‘g‘risida” hamda “Telekommunikatsiyalar to‘g‘risida”gi qonunlarga kiritilmoqda.
Deputat Barno Berdiyeva qonunni ikkinchi o‘qishda taqdim etar ekan, loyiha konsepsiyasi o‘zgartirilmagan holda unga qator o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritilganini ma’lum qildi. Uning so‘zlariga ko‘ra, amaldagi qonun hujjatlari to‘liq xatlovdan o‘tkazilgan. Xususan, Soliq kodeksining 483-moddasi 69-qismidagi “markirovkani” so‘zi “tamg‘alash belgilarini” birikmasiga o‘zgartirildi. Bu o‘zgarish amaldagi qonunchilikda tegishli qoida aynan tamg‘alash belgilaridan foydalanishga nisbatan qo‘llanilishini hisobga olgan holda amalga oshirildi.
Shuningdek, Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksdagi “marshrut” atamasi “yo‘nalish” atamasi bilan almashtirildi. Shu munosabat bilan kodeksdagi “yo‘nalish taksilarining” birikmasi amaldagi qonunchilikda qo‘llanilayotgan atamalarga moslashtirilib, “yo‘nalishli taksilar” tarzida bayon etildi. Bu o‘zgarishlar qonun hujjatlarining yagona terminologik tizimini shakllantirishga qaratilgan.
Deputat Berdiyeva qayd etishicha, qonun loyihasi matni tashabbuskorlar bilan kelishilgan, Qonunchilik palatasi devonining yuridik boshqarmasi hamda lingvistik ekspertiza, tarjima va tahririyat bo‘limlarining ijobiy xulosalari olingan. Hujjat parlamentdagi barcha siyosiy partiyalar fraksiyalarida ham ko‘rib chiqilib, qo‘llab-quvvatlangan. Qonun ikkinchi va uchinchi o‘qishda qabul qilinib, Senatga yuborildi.
Eslatib o‘tamiz, 2025-yil iyul oyida Atamalar bo‘yicha hukumat komissiyasi turli tillardan o‘zlashgan 40 ta so‘zning yangi o‘zbekcha tarjimasini tasdiqlagan edi. Ular orasida yuqorida qayd etilgan yettita so‘zning barchasi uchun tarjimalar mavjud. Ta’lim sohasi eksperti Komil Jalilov ham taklif etilgan muqobillar orasida “yo‘lchiroq” kabi bahslilari borligi haqida fikr bildirgan edi.
Source: www.gazeta.uz