O‘zbekiston Respublikasi Senatining yalpi majlisida Texnik jihatdan tartibga solish agentligi direktori birinchi o‘rinbosari Lazizbek Saidoripov mamlakatda faoliyat yuritayotgan sinov laboratoriyalari soni bo‘yicha muhim ma’lumotlarni e’lon qildi. Unga ko‘ra, hozirda 304 ta akkreditatsiyadan o‘tgan laboratoriya mavjud, biroq bozor nazoratining yangi tizimi joriy etilishi bilan ularning soni yetarli bo‘lmaydi.
Senator Zokirjon Rahmonov “Mahsulotlarning umumiy xavfsizligi to‘g‘risida”gi qonun loyihasi muhokamasi chog‘ida laboratoriya infratuzilmasining tayyorgarligi masalasini ko‘tardi. U hujjatda xavfli tovarlarni tezkor aniqlash va ularni muomaladan chiqarish mexanizmlari nazarda tutilganini ta’kidlab, laboratoriyalarning texnik va akkreditatsiya imkoniyatlari yetarli yoki yo‘qligi hamda sinov natijalarining xalqaro miqyosda tan olinishini ta’minlash rejalari bilan qiziqdi.
Saidoripovning aytishicha, 304 ta laboratoriya oziq-ovqat sanoati, mashinasozlik, elektrotexnika, kimyo, yengil sanoat, qurilish va farmatsevtika kabi sohalarda faoliyat yuritmoqda. “Bu, albatta, yetarli emas”, — dedi u, bozor nazorati joriy etilgach, sinovlarga bo‘lgan ehtiyoj yanada oshishini ta’kidlab. Shuningdek, nazorat jarayoniga qo‘shimcha to‘qqizta organ jalb qilinishi kutilmoqda.
Agentlik vakili xususiy sinov laboratoriyalarini rivojlantirish bo‘yicha ko‘rilayotgan chora-tadbirlar haqida ham ma’lumot berdi. Prezidentning 2026-yil 16-fevraldagi farmoniga ko‘ra, agar tegishli yo‘nalishda kamida ikkita xususiy laboratoriya mavjud bo‘lsa, davlat o‘z tuzilmasini yaratishdan voz kechishi kerak. Bu, Saidoripovning so‘zlariga ko‘ra, tadbirkorlarning laboratoriyalar tashkil etish va muvofiqlikni baholashda ishtirok etishga qiziqishini oshirishi kutilmoqda.
Muvofiqlikni baholash tizimida ham sezilarli o‘zgarishlar kutilmoqda. Sertifikatlashdan bosqichma-bosqich deklaratsiyalashga o‘tish rejalashtirilgan. Saidoripov mahsulot ishlab chiqarilgan mamlakatda berilgan hujjatlarni to‘g‘ridan-to‘g‘ri tan olish mexanizmlari joriy etilishini aytdi. “Tadbirkor o‘z hujjatlarini taqdim etadi va muvofiqlikni deklaratsiya qiladi. Ushbu zanjirdagi bitta regulyator yo‘qoladi”, — deb tushuntirdi u.
Shuningdek, xususiy sinov laboratoriyalari o‘rtasidagi raqobatni kuchaytirish ko‘zda tutilgan. Davlat laboratoriyalarining bir qismi xususiy sektorga topshirilishi, davlat va xususiy laboratoriyalarning xulosalari teng shartlarda tan olinishi kerakligi ta’kidlandi.
Majlisda mahsulotlar xavfsizligi nazoratini raqamlashtirish masalasi ham muhokama qilindi. Saidoripov 300 dan ortiq sinov laboratoriyasi Texnik jihatdan tartibga solish axborot tizimiga (TRIS) ulanganini ma’lum qildi. Ushbu tizimda mahsulotlarga qo‘yiladigan talablar va ularning muvofiqligini baholash natijalari to‘g‘risidagi ma’lumotlar saqlanadi.
Kelajakda sinov natijalarini qayta ishlash uchun sun’iy intellektdan foydalanish rejalashtirilmoqda. Saidoripovning fikricha, har bir sinov bayonnomasini an’anaviy usulda baholash shart emas. “Agar sun’iy intellektni joriy etsak va xavflarni tahlil qilish mezonlarini aniq belgilab olsak, qaysi tovarlar xavfsizroq va qaysi birida xavf darajasi yuqoriroq ekanini tahlil qilish mumkin bo‘ladi”, — dedi u.
Yangi qonun O‘zbekistondagi texnik jihatdan tartibga solish tizimini Jahon savdo tashkiloti (JST) talablariga muvofiqlashtirish maqsadida ishlab chiqilgan. Qonun mahalliy va import mahsulotlariga bir xil talablarni qo‘llash, xalqaro standartlar ustuvorligi va savdo uchun asossiz texnik to‘siqlar yaratilishiga yo‘l qo‘ymaslikni nazarda tutadi.
Source: www.gazeta.uz