Yamanning Hutiylar harakati Qizil dengizning g'arbiy sohilida katta yutuqqa erishganini da'vo qilib, xalqaro dengiz savdo yo'lidagi nazoratini mustahkamlamoqda. Yamanning xalqaro miqyosda tan olingan hukumatiga yaqin manbaning BBC'ga ma'lum qilishicha, Eron tomonidan qo'llab-quvvatlanadigan guruh Bob al-Mandab bo'g'ozining og'zida joylashgan Perim orolini egallab olgan.
Bu xabar Hutiylar Saudiya Arabistoni tomonidan qo'llab-quvvatlanadigan hukumat tarafdor kuchlaridan strategik Mokha port shahrini tortib olganidan bir kun o'tib kelgan. Yamanlik harbiy amaldor AFP agentligiga Hutiylar endi butun qirg'oq chizig'ini nazorat qilishini aytgan. Avvalroq Hutiylar xalqaro kemachilikka tahdid solmasliklarini bildirgan, ammo Saudiya Arabistoni kemalarini nishonga olish tahdidini yana bir bor takrorlagan.
Saudiya valiahd shahzodasi Muhammad bin Salmon mamlakatning amaldagi hukmdori sifatida Hutiylarning jadal yurishi davomida AQSh prezidenti Donald Trampga Hutiylarga qarshi harbiy chora ko'rishni shaxsan talab qilgan, deb xabar bergan CBS News — BBC'ning Shimoliy Amerikadagi hamkori. Tramp hozircha AQSh harbiylarini bevosita jalb qilishdan bosh tortgan, buning o'rniga razvedka va nishonlashda yordam berishni taklif qilgan. Keyinchalik Tramp ma'muriyatining yuqori martabali amaldori BBC'ga: "Biz Saudiya Arabistoni va Yaman Respublikasi hukumati bilan mintaqaviy barqarorlik yuzasidan doimiy muloqotdamiz", degan.
Juma kuni Yaman hukumat tarafdori kuchlari Perim (Mayyun nomi bilan ham tanilgan) orolidan chiqib ketgan. Guvohlar va axborot agentliklari Hutiylar kuchlari orolga kirganini xabar qilgan. Hutiylar keyin bayonot chiqarib, Saudiya tarafdori kuchlarni quvib chiqarish bo'yicha harbiy amaliyot "muvaffaqiyatli" o'tganini va "dengiz navigatsiyasi Saudiya kemalaridan tashqari barcha kompaniyalar uchun xavfsiz" ekanini ma'lum qilgan.
Hutiylar harbiy vakili Yahyo Sarea "keng ko'lamli" harbiy amaliyot 3-sentabrda Saudiya Arabistonining "aziz xalqimizga" qarshi "ochiq tajovuzi" sababli boshlanganini aytgan. Sarea shuningdek, Hutiylar "Saudiya dushman" kuchlarini Taiz va Hodeyda hududlaridagi olti tumandan quvib chiqarganini, yuzlab askar o'ldirilgan, yaralangan yoki asir olinganini da'vo qilgan. Hutiylar bayonotida Perim oroli tilga olinmagan. Saudiya Arabistoni so'nggi voqealarga ochiq izoh bermagan.
Perim oroli Bob al-Mandab bo'g'ozining eng tor nuqtasida joylashgan bo'lib, AQSh va Eron o'rtasidagi mojaroda boshqa muhim suv yo'li — Hurmuz bo'g'ozi amalda yopilganidan keyin bu hudud tobora muhim ahamiyat kasb etmoqda. Saudiya Arabistoni Osiyodagi mijozlariga neft yetkazib berish uchun Qizil dengiz va Bob al-Mandab bo'g'oziga tayangan.
Hutiylar, Yaman hukumati va Saudiya Arabistoni o'rtasidagi mojaroning kuchayishi neft narxining keskin o'sishiga sabab bo'lgan. Hutiylar bir hafta oldin janubi-g'arbda hujum boshlaganidan beri yuzlab odam halok bo'lgani va minglab kishilar ko'chirilgani xabar qilingan. Saudiya boshchiligidagi koalitsiya hukumat tarafdori kuchlarni qo'llab-quvvatlash uchun Yamanning g'arbiy qismidagi Hutiylar nazoratidagi hududlarga havo zarbalari uyushtirgan, Hutiylar esa Saudiya Arabistonining janubidagi shaharlar va neft inshootlariga raketa va dronlar uchirgan.
Xalqaro migratsiya tashkiloti (IOM) ma'lumotlariga ko'ra, janglar avj olganidan beri Yamanda kamida 46 ming kishi ko'chirilgan. Juma kuni IOM bu raqam "soat sayin xavotirli darajada o'sayotganini" ma'lum qilgan. IOM bosh direktori Emi Poupl: "Oilalar bu mojaroda ikkinchi yoki uchinchi marta qochishga majbur bo'lmoqda, ularda deyarli hech narsa qolmagan", degan. Hutiylar 2015-yilda xalqaro miqyosda tan olingan hukumatni ag'darib tashlagan va bu Saudiya Arabistonining fuqarolar urushiga harbiy aralashuviga sabab bo'lgan. Guruh hozirda Yamanning katta qismini, jumladan poytaxt Sanaani nazorat qiladi. To'rt yildan ortiq davom etgan sulh iyul oyida amalda buzilgan.
Source: www.bbc.co.uk