O‘zbekistonda ilk bor energetika sohasining 2050-yilgacha bo‘lgan Milliy bosh rejasi ishlab chiqilib, jamoatchilik uchun ochiq e’lon qilinishi kutilmoqda. Bu haqda mamlakat rahbariyati yoqilg‘i-energetika tarmog‘idagi investorlar bilan o‘tkazilgan ochiq muloqot chog‘ida ma’lum qildi. Kelgusi yilning 1-martiga qadar tarmoqlarga ulanish imkoniyatlari xaritasi, 1-iyulga qadar esa to‘liq bosh reja taqdim etilishi rejalashtirilgan.

Taqdim etiladigan hujjatlarda qaysi hududlarda elektr energiyasiga bo‘lgan talab keskin oshishi, qanday infratuzilma zarurligi va yangi quvvatlar qayerda eng yuqori samaradorlik bilan ishlashi aniq ko‘rsatib beriladi. Ushbu shaffof mexanizm investorlarga o‘z sarmoyaviy rejalarini uzoq muddatli istiqbolda puxta tuzish imkoniyatini taqdim etishi aytilmoqda. Shuningdek, "yashil" energiya ishlab chiqaruvchilar uchun sertifikatlar va karbon kreditlaridan qo‘shimcha daromad olish yo‘llari ochilib, bu manfaatlar davlat va investorlar o‘rtasida adolatli taqsimlanishi ta’kidlandi.

Tarmoqlarni rivojlantirish masalasiga alohida e’tibor qaratilib, yangi stansiyalar bilan bir qatorda elektr energiyasini iste’molchilarga yetkazib beruvchi tarmoqlarni ham modernizatsiya qilish zarurligi qayd etildi. Xususan, Farg‘on vodiysi viloyatlarida talabning bir qismi boshqa hududlar hisobidan qoplanayotgani, yangi sanoat zonalari va yirik korxonalarning ishga tushishi esa yuklamani yanada oshirishi ta’kidlandi. Shu bois sun’iy intellekt va data-markazlar kabi tez o‘sayotgan yo‘nalishlar uchun yer hamda tarmoqqa ulanish imkoniyatlari oldindan belgilanmoqda.

So‘nggi besh yil ichida elektr tarmoqlarini yangilashga 2 milliard dollardan ziyod mablag‘ yo‘naltirilgan bo‘lsa-da, oldinda ulkan vazifalar turibdi. Xususan, 2030-yilgacha 5 ming kilometr tarmoq va 16 ta yirik podstansiya qurish, shuningdek, energiya saqlash quvvatlarini 4,5 gigavattga yetkazish ko‘zlangan. Kelgusida ustuvorlik faqat generatsiyaga emas, balki saqlash va tarmoqlarni qamrab oluvchi kompleks loyihalarga beriladi. Qolaversa, O‘zbekiston o‘z energiyasini Ozarbayjon va Qozog‘iston orqali Yevropaga, shuningdek, Afg‘oniston va Janubiy Osiyo bozorlariga yetkazish bo‘yicha amaliy qadamlarni tashlamoqda.

Source: www.gazeta.uz