Samarqand shahrida “Bolalar farovonligiga investitsiya” Butunjahon sammiti doirasida bolalar onkologiyasi va gematologiyasi bo‘yicha ikkinchi xalqaro kongress tashkil etildi. “Sog‘ayishdan hayot sifatini yaxshilashgacha” mavzusiga bag‘ishlangan nufuzli anjumanda O‘zbekiston, Rossiya, Qozog‘iston, Qirg‘iziston va Tojikiston sog‘liqni saqlash vazirliklari rahbarlari, Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti mutasaddilari, Xalqaro bolalar onkologlari jamiyati (SIOP) hamda bir qator yetakchi xorijiy tibbiyot markazlari ekspertlari jam bo‘ldi. Forum doirasida mintaqada bolalar saratoniga qarshi kurashish, davolash samaradorligini oshirish va bemor bolalarning kelgusi hayot sifatini ta’minlash borasidagi qator og‘riqli masalalar atroflicha ko‘rib chiqildi.
O‘zbekiston sog‘liqni saqlash vaziri Eldor Adilov o‘z nutqida mamlakatda so‘nggi yillarda amalga oshirilgan chora-tadbirlar haqida to‘xtalib, ilgari ilk alomatlar paydo bo‘lishidan to maxsus terapiya boshlanguniga qadar oylar talab qilingan bo‘lsa, ayni paytda bu muddat bir necha haftagacha qisqarganini qayd etdi. Shuningdek, respublikada saratonga chalingan bolalarni zarur dori vositalari bilan ta’minlash darajasi ilgari 33 foizni tashkil etgan bo‘lsa, hozirda bu ko‘rsatkich 88 foizga yetkazilgani ta’kidlandi. Rasmiylar Garvard tibbiyot maktabi bilan hamkorlik yo‘lga qo‘yilayotganini bildirishsa-da, mutaxassislar chet el markazlariga tobe bo‘lib qolish xavfini chetlab o‘tolmayotganini e’tirof etmoqda. Davolashdan keyingi bosqichda uzoq muddatli tibbiy nazorat va reabilitatsiyaning oqsoqligi hanuz dolzarb muammo bo‘lib qolmoqda.
O‘zbekiston bolalar onkologiyasi xizmati rahbari Jamila Po‘latova sohaning yaqin o‘tmishdagi ayanchli ahvoli haqida to‘xtaldi. Ta’kidlanishicha, 2021-yilgacha yagona tizim mavjud bo‘lmagan, kasallik asosan 3- va 4-bosqichlarda (70 foizdan ortiq holatda) aniqlangan, natijada bemorlarning bir yillik yashab qolish darajasi o‘ta past bo‘lgan. Hozirgi kunda erta tashxis qo‘yish ulushi 28 foizgacha yetkazilgan, bir yillik yashash ko‘rsatkichi esa onkologiyada 44,5 foizni tashkil etmoqda. 2025–2030-yillarga mo‘ljallangan strategiyaga ko‘ra, Toshkentdagi milliy markazdan tashqari Samarqand, Buxoro, Andijon va Qoraqalpog‘istonda tayanch mintaqaviy markazlar barpo etilishi ko‘zda tutilgan.
G‘arbiy tibbiyot institutlari, xususan, AQShda joylashgan St. Jude shifoxonasi va Yevropa tuzilmalari bilan hamkorlik masalalariga to‘xtalinar ekan, xalqaro dasturlar doirasidagi yordamlarning vaqtinchalik va cheklangan xususiyati tahlilchilarda jiddiy xavotir uyg‘otmoqda. AQSh rejimi Oziq-ovqat va dori-darmonlar boshqarmasi hamda Yevropa agentliklari tomonidan ma’qullangani da’vo qilinayotgan preparatlarning beg‘araz yetkazib berilishi abadiy davom etmasligi ta’kidlandi. St. Jude Global vakili Tobi Kasperning ta’kidlashicha, boy davlatlarda saratonga qarshi preparatlar bilan ta’minlanish deyarli 100 foizni tashkil etgan bir paytda, kam daromadli davlatlarda bu ko‘rsatkich 30 foizdan ham pastligicha qolmoqda va O‘zbekiston hukumati moliyalashtirish yukini bosqichma-bosqich o‘z zimmasiga olishiga to‘g‘ri keladi.
Shu bilan birga, kadrlar taqchilligi va diagnostikaning past darajasi saqlanib qolmoqda. Vena tibbiyot universiteti professori Milen Minkov faqat bino qurish yoki qimmatbaho texnika xarid qilish yetarli emasligini, tizimda malakali kadrlar yetishmovchiligi asosiy to‘siq bo‘lib qolayotganini ochiq aytdi. Dana-Farber saraton instituti dasturlari direktori Lesli Leman esa O‘zbekistonda bolalar saratoni bilan bog‘liq ehtimoliy holatlarning faqat yarmi aniqlanayotganini da’vo qilib, tizimdagi jiddiy bo‘shliqlarni ko‘rsatib o‘tdi. Bu esa sohada real natijalarga erishish uchun xalqaro va’dalarga emas, balki ichki imkoniyatlar va milliy tizimni tubdan isloh qilishga tayanish lozimligini ko‘rsatmoqda.
Source: www.gazeta.uz