O‘zbekistonda kun muhim ichki yangiliklar bilan boshlandi: Qonunchilik palatasi ulush asosida qurilayotgan, ammo loyiha deklaratsiyasi Yagona axborot tizimida ro‘yxatdan o‘tmagan ko‘p kvartirali uylar va boshqa ko‘chmas mulk obyektlarini reklama qilishni taqiqlovchi qonun loyihasini Senatga yubordi; Toshkent xalqaro aeroportida xorijdan olib kirilayotgan mobil qurilmalarning bojxona rasmiylashtiruvi IMEI masalalari hal bo‘lgunga qadar vaqtincha to‘xtatildi; Qashqadaryoda 3 yoshli qizni avtomashinada unutib qo‘yib, uning o‘limiga sabab bo‘lgan bog‘cha rahbari qamaldi. Shuningdek, maktab o‘quvchilari sel bosgan yo‘ldan suv kechib o‘tayotgani tasvirlangan video ijtimoiy tarmoqlarda qizg‘in muhokamaga sabab bo‘ldi.
Asosiy faktlar: Yangi qonun loyihasining 73-moddasiga ko‘ra, qurilish obyekti va undagi xonadonlarni reklama qilish faqat loyiha deklaratsiyasi Yagona axborot tizimida joylangandan keyin ruxsat etiladi; Toshkent aeroportida telefonlarning bojxona rasmiylashtiruvi vaqtincha to‘xtatilib, IMEI identifikatorlarini aniqlash va qonuniyligini tasdiqlash bo‘yicha masalalar hal etilmoqda; Qashqadaryodagi voqea bo‘yicha bog‘cha rahbari qamaldi, sel videosi esa maktab yo‘li xavfsizligi bo‘yicha savollarni kuchaytirdi.
Ulush asosidagi qurilish bozorida reklama nazorati uzoq vaqtdan beri kutilayotgan tartib sifatida qabul qilinmoqda. So‘nggi yillarda tugallanmagan uylar, loyiha hujjatlari shaffof bo‘lmagan obyektlar va fuqarolar mablag‘larini jalb qilish bilan bog‘liq nizolar jamoatchilikda jiddiy xavotir uyg‘otgan edi. Qonun loyihasi quruvchilarni ochiqlikka majbur qilish, xaridorlarni oldindan ogohlantirish va deklaratsiyasiz sotuv amaliyotini cheklashga qaratilgan. Aeroportdagi vaziyat esa mobil qurilmalarning noqonuniy importi, IMEI kodlarini klonlashtirish va bojxona nazorati samaradorligi bilan bog‘liq. Bojxona qo‘mitasi ma’lumotiga ko‘ra, rasmiylashtirish IMEI identifikatorlarini aniqlash va qonuniy olib kirilganini tasdiqlash masalalari hal etilguniga qadar to‘xtatilgan. Ayrim ma’lumotlarga ko‘ra, qiymati 1000 dollardan yuqori telefonlar 30 kunga qadar ekspertizaga olib qolinishi mumkin, bu esa Malika bozorida ayrim iPhone modellari narxining 50–400 dollarga oshishiga sabab bo‘lgan. Qashqadaryodagi fojia va sel videosi bolalar xavfsizligi, bog‘cha mas’uliyati hamda mahalliy infratuzilma holati bo‘yicha savollarni yana kun tartibiga chiqardi.
Qonun loyihasi muhokamasida deputatlar hujjatning 73-moddasi ulush asosidagi qurilishlarni reklama qilish tartibini belgilashini ma’lum qilgan. Unga ko‘ra, reklama faqat loyiha deklaratsiyasi Yagona axborot tizimida belgilangan tartibda ro‘yxatdan o‘tgandan keyin joiz bo‘ladi; aks holda quruvchi va boshqa shaxslarga obyektni ham, xonadonni ham reklama qilish taqiqlanadi. Toshkent aeroporti bo‘yicha Bojxona qo‘mitasi xabarlarga munosabat bildirib, joriy cheklov vaqtinchalik ekanini, tezlashtirilgan rasmiylashtiruv uchun qo‘shimcha to‘lov joriy etilgani haqidagi ma’lumotlar esa huquqiy asos va qo‘llanish mexanizmi yuzasidan savollar tug‘dirayotganini ko‘rsatdi. Qashqadaryoda 3 yoshli qizning o‘limi yuzasidan bog‘cha rahbariga nisbatan qamoq chorasi qo‘llangani, voqea tafsilotlari tergov doirasida o‘rganilayotgani ma’lum qilindi. Sel bosgan yo‘ldan o‘quvchilar o‘tayotgani aks etgan video esa rasmiylardan xavfsizlik choralari bo‘yicha izoh talab qilmoqda.
Endi qonun loyihasi Senatda ko‘rib chiqiladi; agar ma’qullansa, reklama bozoridagi talablar kuchayib, deklaratsiyasiz loyihalarni targ‘ib qilish qiyinlashadi. Aeroportdagi bojxona tartibi bo‘yicha IMEI tizimi va qonuniy import mezonlari aniq belgilanishi, fuqarolar uchun ortiqcha kutish va narx o‘sishining oldini olish kerak. Qashqadaryodagi fojia bo‘yicha sud-tergov natijalari, shuningdek maktab yo‘lidagi suv toshqini videosi yuzasidan mahalliy hokimiyat va ta’lim muassasalarining rasmiy xulosasi kutilmoqda. Kun yangiliklari shuni ko‘rsatadiki, asosiy e’tibor huquqiy tartibga solish, bojxona shaffofligi va bolalar xavfsizligiga qaratilmoqda.
Source: kun.uz