YUNESKO Ijroiya kengashi Parijda bo‘lib o‘tgan 225-sessiyasida 2027-yilda Xivada “Globallashuv va iqlim o‘zgarishi sharoitida madaniy merosni asrash” mavzusida xalqaro simpozium o‘tkazilishini qo‘llab-quvvatladi. Qaror xalqaro tashkilot saytida e’lon qilindi. Tadbir madaniy merosni iqlim o‘zgarishi, tabiiy ofatlar va tezkor urbanizatsiya ta’siridan himoya qilish bo‘yicha ekspertlar muloqotini kengaytirishga qaratilgan. Hujjat YUNESKO a’zo davlatlari, ilmiy-tadqiqot institutlari va xalqaro tashkilotlar vakillarini Xivada birlashtirishni nazarda tutadi.
Asosiy faktlar: Simpozium 2027-yilda Xivada bo‘lib o‘tadi; qaror YUNESKO Ijroiya kengashining 225-sessiyasida ma’qullangan. Hujjat loyihasini 54 ta a’zo davlat hammualliflik qilgan. Tadbirni o‘tkazish tashabbusini O‘zbekiston prezidenti Shavkat Mirziyoyev 2025-yil 30-oktabrda Samarqandda bo‘lib o‘tgan YUNESKO Bosh konferensiyasi 43-sessiyasida taklif qilgan.
Xiva — O‘zbekistonning qadimiy shaharlaridan biri, Ichan Qal’a kabi madaniy meros obyektlari bilan tanilgan. Iqlim o‘zgarishi, tabiiy ofatlar, shaharsozlik bosimi va ijtimoiy-iqtisodiy o‘zgarishlar tarixiy yodgorliklar hamda an’anaviy bilimlar uchun tobora jiddiy xavf tug‘dirmoqda. Shu sababli YUNESKO doirasida madaniy merosni muhofaza qilishning yangi usullarini ishlab chiqish, xalqaro tajriba almashinuvi va ilmiy asoslangan tavsiyalar tayyorlash dolzarb ahamiyat kasb etmoqda.
Nizomga ko‘ra, Xivadagi simpozium turli mamlakatlarning yetakchi ekspertlari, xalqaro tashkilotlar, ilmiy-tadqiqot institutlari va ekspertlar hamjamiyati vakillarini birlashtiradi. Ishtirokchilar madaniy meros obyektlariga tahdidlarning oldini olish, zamonaviy texnologiyalarni qo‘llash, an’anaviy bilimlarni saqlash va mutaxassislarning kasbiy ko‘nikmalarini rivojlantirish masalalarini muhokama qiladi. Tadbir yakunlari bo‘yicha madaniy merosni muhofaza qilish va boshqarish usullarini takomillashtirish yuzasidan tavsiyalar ishlab chiqilishi kutilmoqda.
Qaror “Globallashuv va iqlim o‘zgarishi sharoitida madaniy merosni asrash chora-tadbirlari samaradorligini oshirish” hujjati doirasida qabul qilindi. Unda YUNESKO bosh direktoriga tajriba almashinuvini qo‘llab-quvvatlash va mamlakatlarga iqlim tahdidlarini aniqlash hamda oldini olishda yordam berishni davom ettirish taklif etilgan. “Dunyo” axborot agentligi xabariga ko‘ra, hujjat moddiy va nomoddiy madaniy merosni himoya qilish bo‘yicha xalqaro hamkorlikni mustahkamlashga qaratilgan.
Endi tegishli tuzilmalar 2027-yilgi simpoziumga tayyorgarlik ko‘rishi, ilmiy dastur va xalqaro ishtirokchilar tarkibini shakllantirishi kerak. Kutilishicha, Xiva uchrashuvi nafaqat mintaqa, balki global miqyosda madaniy merosni iqlim o‘zgarishidan himoya qilish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqishga turtki beradi. O‘zbekiston tomoni tadbirni yuksak saviyada o‘tkazish va xalqaro ekspertlar muloqotini kengaytirishga tayyorligini bildirgan.
Source: www.gazeta.uz