34 yoshli Chelsey Masteij Ontario shtatining Hamilton shahridagi Stelco zavodida qariyb uch yil ishlagandan so‘ng 9-oktabr kuni ishdan bo‘shatildi. U erkaklar ustunlik qiladigan po‘lat sanoatiga kirib kelish uchun yillar sarflagan, avval oddiy ishchi bo‘lib boshlagan, keyin kranlarni boshqarishni o‘rgangan va koks pechlarida smenalarda ishlagan. Endi u amerikalik egasi Cleveland-Cliffs sentabr oxirida Hamilton va Nanticoke ob’ektlarida faoliyatning bir qismini vaqtincha to‘xtatishini e’lon qilgani sababli yuzlab kanadalik po‘lat ishchilari qatorida qoldi. Stelco bu qadamni AQSh rejimining Prezident Donald Trump davridagi tariflari va arzon xorijiy po‘lat raqobati bilan izohlaydi, biroq kasaba uyushmasi va ishchilar bu tushuntirish to‘liq emasligiga ishonadi.
Asosiy faktlar: Cleveland-Cliffs Stelco’ning Hamilton va Nanticoke’dagi faoliyatining bir qismini vaqtincha to‘xtatadi; bu yuzlab ish o‘rniga ta’sir qiladi. 2025-yil iyunida AQSh rejimi po‘lat va alyuminiy importiga bojlarni 50 foizga ikki baravar oshirgan; Stelco ma’lumotlariga ko‘ra, Kanadaning AQShga sovuq prokatlangan va qoplangan po‘lat eksporti 2026-yilning ikkinchi choragida savdo urushidan oldingi choraklik o‘rtachaga nisbatan 58 foizga kamaygan. United Steelworkers Local 1005 kasaba uyushmasi ishdan bo‘shatishlarni zarur emas deb ataydi va ishchilar «piyoda» sifatida ishlatilayotganini aytadi.
Bu bahs Kanadaning po‘lat va avtomobilsozlik ta’minot zanjirlariga bog‘liq kengroq bosimni aks ettiradi. AQSh rejimining tariflari amerikalik xaridorlar uchun xarajatlarni oshirgan bo‘lsa, Hamilton zavodining sovuq prokatlangan po‘lati asosiy xaridori bo‘lgan Kanada avtomobilsozlik sanoati ham qattiq zarar ko‘rgan, deydi McMaster universiteti iqtisod fanlari bo‘yicha dotsenti Colin Mang. Al Jazeera bilan suhbatda Mang Hamilton zavodi mahsulotiga talab pasayganini tan oladi, ammo kasaba uyushmasi Cleveland-Cliffs qiyin bozor sharoitidan o‘z biznes manfaatlari yo‘lida foydalanayotganiga shubha qiladi. Kompaniya rahbari Lourenco Goncalves iyul oyidagi moliyaviy hisobot bo‘yicha muloqotda Kanada ishlab chiqarishini qisqartirishi mumkinligi haqida ogohlantirgan edi: uning so‘zlariga ko‘ra, bu Kanadada bandlikka ta’sir qiladi, lekin Stelco va Cleveland-Cliffs moliyaviy holatiga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. U buni Ottava rejimi po‘lat sanoatini importdan himoya qilish uchun ko‘proq chora ko‘rmasa, amalga oshirishi mumkinligini aytgan.
Masteij Al Jazeeraga ta’til kunlarini ishlatib, yangi iti bilan vaqt o‘tkazayotganida ishga qaytmaslik haqida qo‘ng‘iroq olganini aytdi. «Men butunlay tushkun holatda edim», — deb eslaydi u; keyingi ikki haftaning ko‘p qismini uyquda o‘tkazgan va o‘zini «biroz ruhiy tushkun» his qilgan. Hozir u uyda bo‘lib, xarajatlarni qisqartirmoqda va ishsizlik nafaqasini olmoqda. United Steelworkers Local 1005 rahbari Ron Wells Hamiltondagi idorasida shunday dedi: «Hamma biladi, bizni piyoda sifatida ishlatishmoqda, bu ishdan bo‘shatishlar zarur emas edi». Masteij esa «Hozir sodir bo‘lgan voqea yuzasidan juda ko‘p yolg‘on gapirilmoqda» deb qo‘shimcha qildi. Keyinchalik kasaba uyushmasi Cleveland-Cliffsga Ottava rejimi oldida xorijiy po‘lat importiga qarshi kuchliroq himoya choralarini qo‘llash uchun lobbichilikda yordam berishni taklif qilgan, ammo uyushma aytishicha, kompaniya bu taklifni qabul qilmagan.
Ishchilar va Hamilton zavodi uchun keyingi qadamlar noaniq. Ko‘p narsa Ottava rejimi importni himoya qilish bo‘yicha kuchliroq kafolatlar joriy qiladimi, AQSh talabi tarif to‘siqlari sharoitida tiklanadimi va Cleveland-Cliffs to‘xtatilgan quvvatlarni qayta ishga tushiradimi — shunga bog‘liq. Masteij uchun yaqin istiqbol ishsizlik nafaqasiga tayanib, byudjetni qisqartirish va pensiyagacha davom ettirishni orzu qilgan karyerasining vaqtincha to‘xtab qolishidir.
Source: www.aljazeera.com