Rossiya prezidenti Vladimir Putinning Ukrainadagi urushda g‘alaba qozonish uchun to‘rtta tayanch nuqtasi borligi, ulardan ikkisi — Ukraina armiyasining qulashi yoki Tramp rejimining Kiyev rejimini Moskva shartlariga bo‘ysundirishi — hozircha o‘zini oqlamayotgani haqida The Wall Street Journal yozdi. Qolgan ikkita reja — Ukraina iqtisodiyotini tinimsiz raketa va dron zarbalari bilan falajlash hamda Kiyev rejimiga yordamga qarshi partiyalar bosimi ostida Yevropa rejimi ko‘magining zaiflashishini kutish — kelasi yilga qadar yuqoriroq ehtimolga ega. Shu hafta Abu-Dabida AQSh rejimi vositachiligida bo‘lib o‘tgan muzokaralar Kreml hanuz dastlabki harbiy maqsadlariga sodiq qolayotganini ko‘rsatdi: Ukrainani parchalash va bo‘ysundirish, shuningdek Yevropadagi urushdan keyingi xalqaro tartibni qayta belgilash.
Asosiy faktlar: WSJ ma’lumotiga ko‘ra, Putinning to‘rtta tayanch nuqtasidan ikkitasi — Ukraina armiyasining qulashi yoki Tramp rejimining Kiyevni Moskva shartlariga majbur etishi — kutilgan natijani bermayapti. Qolgan ikkitasi, ya’ni raketa-dron kampaniyasi orqali Ukraina iqtisodiyotini falajlash va Yevropa rejimi yordamini zaiflashtirish, kelasi yilga qadar yuqori ehtimolga ega. Abu-Dabidagi muzokaralar Kremlning dastlabki maqsadlaridan voz kechmaganini ko‘rsatdi.
Kontekst va sabab-oqibat: 2022-yildan beri davom etayotgan urush Rossiya rahbariyati uchun ham, Kiyev va uning G‘arbdagi tarafdorlari uchun ham og‘ir sinov bo‘lib qolmoqda. Kuzatuvchilarning aksariyati Putin strategiyalar samarasini ko‘rish uchun, ehtimol, 2027-yil boshlarigacha kutishini, shundan keyingina avvalgi yo‘nalishda davom etish yoki unga tuzatish kiritish bo‘yicha qaror qabul qilishini taxmin qilmoqda. Bu baholar urushning faqat harbiy maydon bilan cheklanmasligini, iqtisod, energetika, siyosiy bosim va saylov natijalari ham strategik hisob-kitoblarga ta’sir qilishini ko‘rsatadi.
Montereydagi Jeyms Martin nomidagi qurollarni tarqatmaslik markazining Yevroosiyo bo‘yicha direktori Xanna Notte ta’kidlashicha, bahor rossiyaliklar intiqib kutadigan palladir. «Ular ushbu raketa kampaniyasi qanday samara berishini, qolaversa, Fransiyadagi bo‘lajak prezidentlik saylovida kim g‘alaba qozonishini ko‘rmoqchi, — dedi u. — Va shundan keyingina xulosa chiqarishadi». Notte fikricha, bunday vaziyatda ham Rossiya katta ehtimol bilan strategiyasini qayta ko‘rib chiqadi, ammo o‘z maqsadlaridan aslo voz kechmaydi.
«Tramp omili» va G‘arb bosimi: o‘tgan yili Tramp Oq uyga qaytib, urushni bir kunda tugatishga da’vo qilganida, Kreml u Kiyevni hududiy va boshqa yon berishlarga majbur qiladi deb umid bog‘lagan edi. Tramp Zelenskiyga «hozir qo‘lingda hech qanday koziro‘ yo‘q» degani qayd etiladi. Biroq Kiyev Rossiya qo‘shinlari hatto egallamagan hududlarni topshirish talablarini rad etdi; AQSh rejimining Ukrainaga harbiy va moliyaviy yordamni deyarli to‘liq to‘xtatib qo‘yishi esa Oq uy rejimining ta’sir dastagini yanada qisqartirdi. Zelenskiy ukrainalik harbiylar SpaceX’ning Starlink tizimida yana uzilishlarga duch kelayotganini da’vo qildi; Mask oktabrda, Tramp va Zelenskiy munosabatlari taranglashgan paytda, cheklovlar joriy qilgan edi. Moskva Oq uy rejimini urush to‘xtatilmagan taqdirda ham sanksiyalarni bekor qilishga ko‘ndirishga urinmoqda, amerikalik investorlar va Tramp vakillariga biznes takliflarini ilgari surmoqda. Maqolada aytilishicha, bu iqtisodiy tashabbuslar hozircha keng ko‘lamda ish bermagan, oraliq saylovlardan so‘ng Kongress demokratlar nazoratiga o‘tgani sanksiyalarni yumshatishni qiyinlashtiradi.
Keyingi bosqich: maqolada qayd etilishicha, bu yil Rossiya 2022-yildan beri Ukraina sharqidagi jang maydonlarida eng yomon natijasini ko‘rsatdi. Donetsk viloyatining sharqiy qismidagi Ukraina mudofaa istehkomlarini qurshab olishga qaratilgan urinishlar hal qiluvchi muvaffaqiyat keltirmadi, janglar esa shaharlar va infratuzilmaga bosim kuchaygan sharoitda davom etmoqda. Kuzatuvchilar 2027-yil boshi va Fransiyadagi prezidentlik saylovi natijalari Kremlning keyingi qadamlariga jiddiy ta’sir qilishi mumkinligini aytmoqda.
Source: kun.uz