O‘zbekiston hukumati retseptsiz sotilishi mumkin bo‘lgan dori vositalariga qo‘yiladigan talablarni yangiladi. O‘zgartirishlar 2026-yil 12-noyabrda Adliya vazirligida ro‘yxatdan o‘tkazilgan bo‘lib, rasmiy e’lon qilinganidan uch oy o‘tib kuchga kiradi. Yangi tartib qaysi preparatlar tibbiy nazoratsiz xavfsiz qo‘llanishi mumkinligini aniqroq belgilash, ko‘rsatmalarning sodda va tushunarli bo‘lishini ta’minlash hamda suiiste’mol va nojo‘ya ta’sirlar xavfini kamaytirish maqsadida ishlab chiqilgan.
Asosiy faktlar: O‘zgartirishlar Adliya vazirligida 2026-yil 12-noyabrda ro‘yxatdan o‘tgan va rasmiy e’londan uch oy keyin amal qiladi. Retseptsiz maqom berishda xavfsizlik, ko‘rsatma ravshanligi, suiiste’mol xavfi, postmarket monitoring natijalari va JSST tan olgan xorijiy regulyatorlar tajribasi hisobga olinadi. Rad etilgan arizani qayta topshirish uchun avvalgi uch yillik cheklov bekor qilinib, sabablar bartaraf etilsa yoki yangi ma’lumot paydo bo‘lsa, qayta murojaat qilish mumkin bo‘ladi.
Yangilangan tartib dori vositalarini tartibga solishda xavfsizlikni markazga qo‘yadi. Ilgari retseptsiz preparatlar ro‘yxatini shakllantirishda asosiy e’tibor qo‘llash qulayligi va mavjud amaliyotga qaratilgan bo‘lsa, endi baholash ko‘lami kengaytirilmoqda: preparatning oddiy sharoitda, doimiy shifokor nazoratisiz qo‘llanishi xavfsizmi, yo‘riqnoma oddiy iste’molchi uchun tushunarlimi, qaramlik yoki noto‘g‘ri qo‘llash ehtimoli bormi — bularning barchasi alohida ko‘rib chiqiladi. Bu ayniqsa yengil og‘riq, allergiya, shamollash kabi holatlarda qo‘llanadigan preparatlar uchun muhim, chunki bunday dorilar aholi tomonidan keng va ko‘pincha mustaqil ravishda xarid qilinadi.
Hujjatga ko‘ra, tarkibida ikki yoki undan ortiq ta’sir etuvchi modda bo‘lgan kombinatsiyalangan preparatlar ham retseptsiz toifaga o‘tishi mumkin. Bunda mutaxassislar har bir komponentning foydasi, birgalikdagi samaradorligi, o‘zaro nojo‘ya ta’sirlari va dozani oshirib yuborish xavfini baholaydi. Shuningdek, agar preparatni retseptsiz toifaga o‘tkazish rad etilgan bo‘lsa, arizachi rad etish sabablari bartaraf etilgach yoki xavfsizlik va samaradorlik bo‘yicha yangi ma’lumotlar paydo bo‘lgach, qayta murojaat qilishi mumkin. Ilgari bunday holatda uch yillik cheklov amal qilgan. Vakolatli organ ro‘yxatga olingandan keyin ham preparat toifasini qayta ko‘rib chiqishi mumkin; asos bo‘lib yangi xavfsizlik ma’lumotlari, farmakonazorat va postmarket nazorat natijalari, shuningdek qonunchilikdagi o‘zgarishlar xizmat qiladi.
Bundan tashqari, O‘zbekistonda dori vositalarini sotish, saqlash va yetkazib berish qoidalarini yangilash rejalashtirilmoqda. Sog‘liqni saqlash vazirligi loyihasida retseptsiz preparatlar va ayrim tibbiy buyumlarni onlayn buyurtma qilish, dorixonalar hamda kuryerlik xizmatlariga yangi talablar qo‘yish nazarda tutilgan. Yangi normalar rasmiy e’lon qilinishidan boshlab uch oy o‘tgach kuchga kirishi kutilmoqda; shu davrda dorixonalar, ishlab chiqaruvchilar va arizachilar uchun tushuntirish ishlari hamda amaliy tayyorgarlik muhim ahamiyat kasb etadi.
Source: podrobno.uz