Qashqadaryo viloyati Qamashi tuman sudi oiladagi zo‘ravonlik va psixologik bosim natijasida kelin o‘z joniga qasd qilgani bo‘yicha jinoyat ishini ko‘rib chiqib, qaynona aybdor deb topdi va uni besh yilga ozodlikdan mahrum etishga hukm qildi. Sud materiallariga ko‘ra, 2023-2025 yillar oralig‘ida ayol keliniga nisbatan muntazam haqorat, jismoniy kuch ishlatish, muloqotni cheklash va ruhiy tazyiq o‘tkazgan; oxirgi mojaro 2025-yil 28-iyulda yuz bergan, o‘sha kuni yosh ayol hayotdan ko‘z yumgan. Hukm e’lon qilingach, ayblanuvchi sud zalidan hibsga olingan, himoya tomoni shikoyat qilgan bo‘lsa-da, apellyatsiya va nazorat instansiyalari hukmni o‘zgarishsiz qoldirgan.
Asosiy faktlar: Qamashi tuman sudi qaynonani besh yilga ozodlikdan mahrum qildi; ish bo‘yicha ayblov kelinni tizimli tahqirlash va ruhiy bosim orqali o‘z joniga qasd qilishga yetaklashga asoslangan. Sud 2023-yil kuzidan boshlab davom etgan nazorat, 2024-yil kuzida zargarlik buyumi sababli keskinlashgan mojaro, 2025-yil may-iyul oylaridagi bir necha janjal va 28-iyuldagi jismoniy zo‘ravonlik holatlarini, shuningdek apellyatsiya va nazorat shikoyatlari rad etilganini qayd etdi.
Bu ish O‘zbekistonda oila ichidagi zo‘ravonlik, kelin-qaynona munosabatlari va ruhiy tazyiqning huquqiy oqibatlariga jamoatchilik e’tiborini tortdi. Sud hujjatlariga ko‘ra, kelin eri bilan qaynanasining uyida yashagan, biroq vaqt o‘tib uning kundalik hayoti, oilasi bilan aloqasi va telefoni ustidan nazorat kuchaygan. Ayblanuvchi kelinni maktabdagi farroshlik ishlarini bajarishga majbur qilgani, haqorat qilgani va nizolarni kuchaytirgani qayd etiladi. Bu holat zo‘ravonlikning faqat jismoniy kuch bilan cheklanmasligini ko‘rsatadi.
Ish materiallarida 2024-yil kuzida oltin ziraklar bilan bog‘liq mojaro, 2025-yil may oyida darsga tayyorgarlik paytida uyquga ketgani va keyinchalik mikser sinishi sababli janjallar qayd etilgan. Qaynona kelinni qarindoshlar oldida kamsitgani, o‘g‘liga loyiq emas deb aytgani, uydan haydash va boshqa xotin topish bilan tahdid qilgani ko‘rsatilgan. Yosh ayolning telefoni olingani, ota-onasi bilan suhbatlari qaynona nazoratida o‘tgani ma’lum qilingan. Mojarodan so‘ng kelin o‘z joniga qasd qilishga uringan; keyingi kuni yana janjal chiqib, qaynona voyaga yetmagan qizi bilan kelinni kaltaklagani, bolasini olib qo‘ygani va uydan chiqarib yuborgani bayon etilgan.
Sudda kelinning mahallaga murojaat qilgani, oilaviy nizolar haqida aytib, vaqtincha ota-onasinikiga ko‘chish uchun yordam so‘ragani va bu bo‘yicha dalolatnoma tuzilgani ko‘rib chiqilgan. Erining Toshkentdan qaytib, munosabatlarni tiklashga urinishi, onasining ajrashishni talab qilgani, ammo ayolning yana uyga qaytarilgani va vaziyat o‘zgarmaganiga e’tibor qaratilgan. Sud qaynonani o‘z joniga qasd qilishga yetaklash moddasi bo‘yicha aybdor deb topib, yengillashtiruvchi holatlarni hisobga olgan holda besh yilga hukm qilgan. Himoya shikoyatlari apellyatsiya va nazorat tartibida rad etilgan.
Hozircha hukm qonuniy kuchga kirgan, ammo ish oilaviy zo‘ravonlik va ruhiy tazyiqning oldini olish bo‘yicha jamoatchilik muhokamasiga sabab bo‘lishi mumkin. Kuzatuvchilar mahalla va huquqni muhofaza qiluvchi organlar kelinning murojaatiga yetarlicha tez javob berganmi, degan savolga e’tibor qaratmoqda. O‘zbekistonda jabrlanuvchilarni psixologik va huquqiy qo‘llab-quvvatlash, profilaktik choralarni kuchaytirish dolzarb bo‘lib qolmoqda. Keyingi bosqichda idoralar tomonidan mahalla darajasidagi monitoring kuchaytirilishi kutilmoqda.
Source: podrobno.uz