Valyuta
  • Yuklanmoqda...
Ob-havo
  • Yuklanmoqda...
Havo sifati (AQI)
  • Yuklanmoqda...

O‘zbekistonda 15-oktabrdan 30-noyabrgacha iqtisodiy birliklarni keng qamrovda o‘rganishga qaratilgan yirik statistik tadbir — biznesni ro‘yxatga olish o‘tkazilmoqda. Tadbir tadbirkorlik faoliyatining haqiqiy geografiyasi, bandlik hajmi, soha va savdo kanallaridagi o‘zgarishlarni aniqlash, shuningdek, davlat ro‘yxatidan o‘tishda shakllangan ma’muriy ma’lumotlar yetarli bo‘lmagan hollarda iqtisodiyotning real holatini baholash uchun xizmat qiladi. Unda iqtisodiy birliklarning barcha toifalari o‘z xususiyatiga mos shaklda ishtirok etadi, tadbirkorlar taqdim etadigan ma’lumotlarning maxfiyligi esa qonun hujjatlari bilan kafolatlanadi.

Asosiy faktlar: Tadbir 15-oktabrdan 30-noyabrgacha davom etadi va barcha toifadagi iqtisodiy birliklarni qamrab oladi. Jarayon Prezidentning 2026-yil 10-sentabrdagi PF-190-son farmoni hamda Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 9-oktabrdagi 557-son qaroriga asoslanadi. 2030-yilga qadar tadbirkorlarning statistik hisobot yukini 20 foizga qisqartirish, muqobil ma’lumot manbalarini 1,7 baravarga ko‘paytirish rejalashtirilgan.

So‘nggi yillarda mamlakat iqtisodiyoti va tadbirkorlik muhitida sezilarli o‘zgarishlar kuzatilmoqda. An’anaviy korxonalar bilan bir qatorda elektron tijorat, internet orqali savdo, masofaviy xizmatlar va o‘zini o‘zi band qilish iqtisodiy faoliyatning muhim bo‘g‘iniga aylandi. Bunday sharoitda iqtisodiyotni faqat davlat ro‘yxatidan o‘tkazish jarayonida shakllangan ma’muriy ma’lumotlar asosida baholash yetarli bo‘lmay qoladi: korxona yuridik jihatdan bir manzilda ro‘yxatdan o‘tgan bo‘lsa-da, amalda boshqa hududda faoliyat yuritishi, asosiy yo‘nalishini o‘zgartirishi yoki yangi savdo kanallariga chiqishi mumkin.

Tadbirning huquqiy asosini Prezidentning 2026-yil 10-sentabrdagi PF-190-son farmoni va Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 9-oktabrdagi 557-son qarori tashkil etadi. Jarayon «Statistikani rivojlantirish – 2030» milliy strategiyasi bilan uzviy bog‘liq bo‘lib, uzoq muddatli maqsadlarni ko‘zlaydi. Xususan, 2030-yilga qadar tadbirkorlarning statistik hisobot yukini 20 foizga qisqartirish, rasmiy statistikani shakllantirishda foydalaniladigan ma’muriy va muqobil ma’lumot manbalari sonini 1,7 baravarga oshirish nazarda tutilgan. Shuningdek, 2027-yil 1-yanvardan boshlab statistika organlari tomonidan har chorakda o‘tkaziladigan tanlanma kuzatuvlarda mikrofirma va kichik korxonalar yiliga faqat bir marta tanlab olinadi.

Ro‘yxatga olish faqat yirik korxona va zavodlar bilan cheklanmaydi. Unda iqtisodiy birliklarning barcha toifalari — kichik biznes va mikrofirmalar, yakka tartibdagi tadbirkorlar, o‘zini o‘zi band qilgan shaxslar, shuningdek, elektron tijorat va masofaviy xizmatlar bilan shug‘ullanuvchi sub’ektlar ham qamrab olinadi. Ma’lumotlar amaldagi faoliyat joyi, bandlik, faoliyat yo‘nalishi va savdo kanallari haqida aniq tasavvur berishga qaratilgan. Rasmiy tartibga ko‘ra, tadbirkorlar taqdim etadigan ma’lumotlar maxfiy saqlanadi va faqat statistik maqsadlarda umumlashtirilgan holda foydalaniladi.

Tadbir natijalari hududiy rivojlanish dasturlari va bandlik siyosati samaradorligini oshirishda muhim asos bo‘lishi kutilmoqda. Qog‘ozdagi yuridik manzil emas, balki amalda qayerda va qancha ish o‘rni yaratilayotgani haqidagi ma’lumotlar keyingi qarorlar uchun zarur. 2027-yildan boshlab tanlanma kuzatuvlarning yangi tartibi joriy etilishi, shuningdek, hisobot yukini bosqichma-bosqich kamaytirish statistik tizimni yanada shaffof va samarali qilishga qaratilgan.

Source: kun.uz