Valyuta
  • Yuklanmoqda...
Ob-havo
  • Yuklanmoqda...
Havo sifati (AQI)
  • Yuklanmoqda...

O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev 13-noyabr kuni 2027-yilgi davlat budjeti loyihasi va asosiy makroiqtisodiy ko‘rsatkichlarga bag‘ishlangan yig‘ilishda ipoteka bozorini rivojlantirish bo‘yicha yangi vazifalarni belgiladi. Uch yil ichida banklar va Ipotekani qayta moliyalashtirish kompaniyasining ipoteka kreditlarini moliyalashtirishdagi ulushini 43 foizdan 60 foizga oshirish rejalashtirilmoqda. Bu budjet yukini kamaytirish, bozorda xususiy va institutsional moliyalashtirishni kuchaytirish hamda uy-joy kreditlari hajmini saqlab qolishga qaratilgan.

Asosiy faktlar: Prezident topshirig‘iga ko‘ra, uch yilda banklar va ipoteka kompaniyasining ulushi 43 foizdan 60 foizga chiqariladi va kamida 12 trln so‘m tejalishi kutilmoqda. 2027-yilda ipoteka kreditlariga yo‘naltiriladigan mablag‘lar 2026-yil tasdiqlangan ko‘rsatkichdan 2 trln so‘mga yoki 8,7 foizga oshadi. 2026-yilning yanvar-sentabr oylarida aholiga 20,9 trln so‘mlik ipoteka krediti ajratilgan, bu o‘tgan yilning shu davriga nisbatan 39 foizga ko‘p.

Mavjud ma’lumotlarga ko‘ra, 2026-yil yanvar-sentabr oylarida ajratilgan 20,9 trln so‘m kreditning 12,8 trln so‘mi davlat budjeti, 6,1 trln so‘mi tijorat banklarining o‘z mablag‘lari va 2 trln so‘mi Ipotekani qayta moliyalashtirish kompaniyasi hisobidan moliyalashtirilgan. To‘qqiz oylik natijalarda kreditlarning qariyb 61 foizi budjet hissasiga, 39 foizi banklar va kompaniya hissasiga to‘g‘ri kelgan. Prezident yig‘ilishda ushbu manbalarning joriy ulushini 43 foiz deb ko‘rsatdi; ehtimol, bu ko‘rsatkich o‘n oylik yakunlarni aks ettiradi. Ipoteka bozori iqtisodiy o‘sishning muhim drayveriga aylangani va budjetga tushadigan yukni bosqichma-bosqich kamaytirish zarurati hukumat kun tartibining asosiy qismiga aylandi.

“Ipoteka bozori iqtisodiy o‘sishimizning asosiy drayverlaridan biriga aylandi. Endi budjetga tushadigan yukni kamaytirgan holda uch yil ichida banklar va ipoteka kompaniyasining bu bozordagi ulushini hozirgi 43 foizdan 60 foizga yetkazishimiz kerak. Agar buni amalga oshirsak, kamida 12 trln so‘mni tejaymiz”, — dedi davlat rahbari. U Iqtisodiyot va moliya vaziri Jamshid Qo‘chqorov hamda Markaziy bank raisi Timur Ishmetovga ipotekani moliyalashtirishning yangi mexanizmlari bo‘yicha takliflar kiritishni topshirdi.

Markaziy bank ma’lumotlariga ko‘ra, 2026-yil 9-noyabr holatiga uy-joyning ikkilamchi bozoridagi ipoteka kreditlari bo‘yicha o‘rtacha yillik foiz stavkasi 21,7 foizni tashkil etgan. 19 ta bank orasida eng past stavkalar Asakabankda — 18,7 foiz, Octobankda — 19,8 foiz, Orient Finans Bankda — 20,2 foiz qayd etilgan. Eng yuqori stavkalar Asia Alliance Bankda — 26 foiz, Apex Bankda — 25 foiz, Ipak Yo‘li bankida — 24,6 foiz bo‘lgan. Eng past va yuqori stavkalar o‘rtasidagi farq 7,3 foiz bandni tashkil qiladi. Ipoteka-bankda o‘rtacha stavka 21,7 foiz, Milliy bankda 21,1 foiz, Kapitalbankda 20,9 foiz, SQB va Biznesni rivojlantirish bankida 20,8 foizdan, Agrobankda 22,1 foiz bo‘lgan.

2026-yil fevral oyidagi prezident farmoniga muvofiq ipoteka kreditlari uchun 23 trln so‘m ajratish belgilangan: 12,3 trln so‘mi budjetdan, 7,7 trln so‘mi banklarning o‘z mablag‘laridan, 3 trln so‘mi Ipotekani qayta moliyalashtirish kompaniyasi hisobidan. Shuningdek, boshlang‘ich badal va foiz to‘lovlarini subsidiyalashga 2,7 trln so‘m yo‘naltirilishi ko‘zda tutilgan. 1-oktabr holatiga subsidiyalar uchun amalda 1,21 trln so‘m to‘langan: 800,3 mlrd so‘mi foiz to‘lovlarining bir qismini qoplashga, 407,8 mlrd so‘mi 13 722 nafar fuqaroning boshlang‘ich badalini qoplashga sarflangan. Keyingi qadam sifatida hukumat yangi moliyalashtirish mexanizmlari, banklar uchun rag‘batlar va budjet yukini kamaytirish bo‘yicha takliflarni shakllantirishi kutilmoqda.

Source: www.gazeta.uz