Valyuta
  • Yuklanmoqda...
Ob-havo
  • Yuklanmoqda...
Havo sifati (AQI)
  • Yuklanmoqda...

O‘zbekistonda 2025-yilda bolalarda aniqlangan onkologik va gematologik kasalliklarning 28 foizigina erta — birinchi va ikkinchi — bosqichlarda tashxis qilingan. Bu raqam sog‘liqni saqlash vaziri Eldor Adilov tomonidan 11-noyabr kuni Oliy Majlis Qonunchilik palatasida bo‘lib o‘tgan “Hukumat soati”da ma’lum qilindi. Vazirning hisobotiga ko‘ra, o‘tgan yilda bolalar orasida 2534 ta yangi onkologik va gematologik kasallik holati ro‘yxatga olingan, ulardan 710 tasi erta bosqichlarda aniqlangan. Bu ko‘rsatkich bolalar onkologiyasida erta tashxis qo‘yish amaliyoti hanuz katta zaxiraga ega ekanini ko‘rsatadi va birlamchi tibbiy yordam tizimining “onkologik hushyorligi”ni oshirish zaruratini kun tartibiga qo‘yadi.

Asosiy faktlar: 2025-yilda 2534 ta yangi holat qayd etilib, ularning 710 tasi (28 foiz) birinchi va ikkinchi bosqichlarda aniqlangan. 2023-yilda erta aniqlash ulushi 23 foiz bo‘lgan; ikki yilda u 5 foiz bandga o‘sgan. 2022-yildagi 1560 ta holatga nisbatan 2025-yilda 2534 ta holat qayd etilgan, bu 974 taga yoki 62,4 foizga ko‘p.

Raqamlar o‘sishini faqat kasallanish xavfining ortishi bilan izohlash mumkin emas. Vazir Eldor Adilovning ta’kidlashicha, statistikaga bolalar sonining o‘zgarishi, kasalliklarni aniqlash imkoniyatlarining kengayishi va bemorlarni ro‘yxatga olish qamrovining yaxshilanishi ham ta’sir qilgan. Ikki yil ichida dispanser nazoratidagi bolalar soni 5284 nafardan 7897 nafarga, ya’ni qariyb 49,5 foizga oshgani ham tizimga kirib kelayotgan bemorlar oqimi va kuzatuv qamrovi kengayganini ko‘rsatadi. Shu bois mazkur omillarni alohida tahlil qilish talab etiladi; qayd etilgan holatlar sonining ko‘payishi aynan shu hajmda kasallanish xavfi oshganini anglatmaydi.

“Hukumat soati”da asosiy e’tibor birlamchi bo‘g‘in tibbiyoti xodimlarining onkologik hushyorligini oshirishga qaratildi. Adilovning so‘zlariga ko‘ra, bolalardagi onkologik kasalliklarni kattalardagi kabi ommaviy skrining orqali aniqlash imkoniyati cheklangan, shuning uchun oilaviy shifokorlar, pediatrlar va hamshiralar xavfli belgilarni o‘z vaqtida payqab, bolani kechiktirmasdan ixtisoslashtirilgan muassasaga yo‘naltirishi muhim. Vazirlik ma’lumotiga ko‘ra, kasallikka shubha paydo bo‘lgan kundan ixtisoslashtirilgan davolash boshlanguniga qadar o‘tadigan muddat avvalgi 130–160 kundan 10–18 kungacha qisqartirilgan. Bunga “Yashil yo‘lak” tizimi va “Bir bola — bir yo‘nalish” raqamli tamoyili orqali erishilgani bildirildi.

Shu bilan birga, deputat Nodira Jonbekova (“Adolat” sotsial-demokratik partiyasi fraksiyasi) “Yashil yo‘lak” tizimi hududlarda hali to‘liq va samarali ishlamayotganini tanqid qildi. Uning qayd etishicha, ayniqsa bolalarda onkologik kasalliklarga shubha qilingan holatlarda ushbu tizimning ishlamasligi achinarli oqibatlarga olib kelmoqda. Vazir bunga javoban mexanizm hozircha tajriba tariqasida Samarqand shahri va Ishtixon tumanida joriy etilganini ma’lum qildi: Samarqand shahridagi 20 ta va Ishtixon tumanidagi 29 ta oilaviy poliklinika tizimga ulangan. Tizim orqali bemor bolalarning tibbiy muassasalar bo‘ylab harakati elektron shaklda kuzatilishi mumkin.

Vazirning aytishicha, saratonga shubha aniqlangan bola 48 soat ichida tegishli viloyat tibbiyot muassasasiga yo‘naltirilishi nazarda tutilgan; ammo pilot hududlardan tashqarida tizim qanday va qachon to‘liq joriy etilishi bo‘yicha aniq muddatlar hozircha ochiqlanmadi. Keyingi bosqichda Hukumat soati natijalari, deputatlar ko‘targan muammolar va vazirlik tomonidan va’da qilingan tahlillar asosida bolalar onkologiyasida erta tashxis, ro‘yxatga olish va hududlararo marshrutlash amaliyotini takomillashtirish bo‘yicha qo‘shimcha qarorlar e’lon qilinishi kutilmoqda.

Source: www.gazeta.uz