O‘zbekiston Prezidentining “Mahalliy davlat hokimiyati vakillik organlari faoliyati kafolatlarini kuchaytirishga oid qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi farmoni qabul qilindi. Hujjatga ko‘ra, 2027-yil 1-yanvardan boshlab Qoraqalpog‘iston Respublikasi Joqarg‘i Kengesi, viloyatlar va Toshkent shahri mahalliy kengashlari sessiyalarida fuqarolar kuzatuvchi sifatida, sessiya ishiga aralashish huquqisiz ishtirok etishi amaliyoti joriy etiladi. Farmon mahalliy vakillik organlari faoliyati ochiqligini oshirish, hisobdorlikni kuchaytirish va aholi ehtiyojlarini sessiya kun tartibiga yaqinlashtirishga qaratilgan. Shuningdek, hujjatda mahalliy kengashlar oldida hisobot berish tartibi, hokim va uning o‘rinbosarlari ishtirokida saylov okruglaridagi muammolarni muhokama qilish, deputatlarning korxona va tashkilotlarga kirish huquqi hamda mansabdor shaxslar javobgarligi bo‘yicha qoidalar mustahkamlangan.
Asosiy faktlar: 2027-yil 1-yanvardan Qoraqalpog‘iston Joqarg‘i Kengesi, viloyat va Toshkent shahar kengashlari sessiyalariga fuqarolar kuzatuvchi maqomida kiritiladi. 2026-yil 1-dekabrdan xalq deputatlari tuman (shahar) kengashlari qabul qiladigan hujjat loyihalari yuridik xizmat ko‘rsatish markazlarida huquqiy ekspertizadan o‘tkaziladi. Har chorakda kengash sessiyasining birinchi masalasi sifatida hokim va uning o‘rinbosarlari ishtirokida saylov okruglaridagi muammolar aholi ehtiyojlaridan kelib chiqib muhokama qilinadi.
Mazkur farmon mahalliy davlat hokimiyati vakillik organlari faoliyatini yanada shaffof qilish va fuqarolik jamiyati institutlarining mahalliy qarorlar qabul qilish jarayonidagi ishtirokini kengaytirish yo‘nalishidagi islohotlarning davomi sifatida qaralmoqda. Mahalliy kengashlar aholi talab va takliflarini ifoda etuvchi asosiy bo‘g‘in bo‘lishi kerakligi, ammo hisobot muddatlari, hujjatlar sifati va deputatlar vakolatlarining amalda to‘liq ishlamayotgani masalalari mutaxassislar tomonidan qayd etib kelinadi. Farmon aynan shu bo‘shliqlarni tartibga solishga, xususan, hisobotlar shaxsan taqdim etilishi, hujjatlarning huquqiy ekspertizadan o‘tkazilishi va kengash qarorlari ijrosi ustidan nazoratni kuchaytirishga qaratilgan.
Farmonga ko‘ra, mahalliy kengashlarda eshitiladigan hisobotlar va ularning muddatlari belgilangan; mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari rahbarlari o‘z hisoboti (axboroti)ni belgilangan muddatda mahalliy kengashga shaxsan taqdim etishi shart. Har chorakda bir marta kengash sessiyasida kun tartibining birinchi masalasi sifatida, qoida tariqasida, hokim va uning o‘rinbosarlari ishtirokida saylov okruglaridagi muammolar aholi ehtiyojlaridan kelib chiqib muhokama qilinadi. Shuningdek, mahalliy kengash deputatining tegishli viloyat, tuman va shahar hududida joylashgan korxonalar, muassasalar hamda tashkilotlarga to‘siqsiz kirish huquqi uning darajasidan kelib chiqib amal qiladi.
Hujjat mahalliy kengashlarga ularning qarorlarida belgilangan vazifalarni o‘z vaqtida bajarmagan yoki belgilangan tartibda hisobot taqdim etmagan mansabdor shaxslarni egallab turgan lavozimiga noloyiqligi yoxud ularni intizomiy javobgarlikka tortish bo‘yicha yuqori turuvchi organga ko‘rib chiqilishi majburiy bo‘lgan taqdimnoma kiritish vakolatini beradi. Bu norma mahalliy ijro hokimiyati rahbarlarining vakillik organi oldidagi javobgarligini oshirishga xizmat qiladi. Shuningdek, 2026-yil 1-dekabrdan boshlab xalq deputatlari tuman (shahar) kengashlari tomonidan qabul qilinadigan hujjat loyihalari yuridik xizmat ko‘rsatish markazlari tomonidan huquqiy ekspertizadan o‘tkazilishi belgilandi.
Kutilishicha, farmon ijrosi mahalliy kengashlar sessiyalarining ochiqligini oshirib, fuqarolarning mahalliy boshqaruv qarorlariga bo‘lgan ishonchini mustahkamlaydi. Keyingi bosqichda mas’ul vazirlik va idoralar tomonidan farmon qoidalarini amalga oshirish bo‘yicha tushuntirishlar, idoraviy hujjatlar va monitoring mexanizmlari ishlab chiqilishi mumkin. 2026–2027-yillarga mo‘ljallangan yangi tartiblar amalda qanday ishlashi, xususan, kuzatuvchilar ishtiroki va hisobotlarning sifati qanday ta’minlanishi keyingi kuzatuvlarning asosiy mavzusi bo‘lib qoladi.
Source: kun.uz