O‘zbekistonda 1-iyuldan boshlab davlat ijtimoiy sug‘urta tizimi orqali vaqtincha mehnatga layoqatsizlik nafaqalarini tayinlash va to‘lashning yangi tartibi kuchga kiradi. Yangi tartibga ko‘ra, kasallik tufayli vaqtincha ishlay olmaydigan, shuningdek, kasal bolaga yoki oila a’zosiga g‘amxo‘rlik qilish zarurati tufayli ishdan qolgan xodimlarga nafaqa kafolatlangan holda to‘lanadi.
Barcha hisob-kitoblar endi yagona elektron tizimda amalga oshiriladi. Bu tizim ish beruvchilar, davlat organlari va ijtimoiy sug‘urta jamg‘armasini birlashtiradi. Tizim orqali jarayonlarning shaffofligi va tezligi oshirilishi, qog‘oz ishlari va byurokratik to‘siqlar kamayishi kutilmoqda.
Nafaqa miqdori mehnat stajiga bog‘liq bo‘ladi. Olti oydan sakkiz yilgacha bo‘lgan stajga ega xodimlar o‘rtacha oylik maoshning 60 foizini, sakkiz yildan ortiq stajga ega bo‘lganlar esa 80 foizini oladilar. Oilaviy imtiyozlar ham belgilangan: agar xodimning 18 yoshgacha bo‘lgan to‘rt yoki undan ortiq farzandi bo‘lsa yoki kamida bitta nogiron bolasi bo‘lsa, nafaqa miqdori 20 foizga oshiriladi. Masalan, 7 yillik staji va nogiron bolasi bo‘lgan xodim 80 foiz, sakkiz yildan ortiq staji va to‘rt farzandi bo‘lgan xodim esa 100 foizgacha nafaqa olishi mumkin.
Nafaqa to‘lash muddati bir yil ichida 26 hafta bilan cheklangan. Agar kasallik davri 11 haftadan oshsa, nafaqa miqdori 10 foizga kamaytiriladi. 14 yoshgacha bo‘lgan bolaga g‘amxo‘rlik qilish uchun 20 kalendar kuni, 16 yoshgacha bo‘lgan nogiron bolaga g‘amxo‘rlik qilish uchun esa 40 kun qo‘shimcha beriladi.
Yil davomidagi kasallikning birinchi besh kunini ish beruvchi to‘laydi. Oltinchi kundan boshlab to‘lovlarni ijtimoiy sug‘urta jamg‘armasi amalga oshiradi. Nafaqa asosiy ish joyida ham, qo‘shimcha ishda ham hisobga olinadi va miqdori umumiy o‘rtacha maoshga mutanosib ravishda hisoblanadi.
Nafaqa nafaqat vaqtincha mehnatga layoqatsizlik holatlarida, balki sanatoriy-kurort yoki reabilitatsiya muassasalarida davolanish, karantin, kasallik tufayli boshqa ishga vaqtincha o‘tkazilish, shuningdek, kasal oila a’zolariga g‘amxo‘rlik qilish zarurati paytida ham tayinlanadi.
Source: podrobno.uz