Myunxen xavfsizlik konferensiyasi yangi keskinlik va hamkorlik chiziqlarini belgilab berdi: ittifoqchilar Yevropa mudofaasini kuchaytirish, AQShning xavfsizlik tizimidagi roli va Ukrainadagi mojaroni hal qilish istiqbollarini muhokama qilishdi.
Myunxen yana global xavfsizlikni muhokama qilish maydoniga aylandi: 13-15 fevral kunlari bu yerda 62-xavfsizlik konferensiyasi o'tkazildi, u davlat rahbarlari, diplomatlar va harbiylarni birlashtirdi. Asosiy mavzular Yevropa xavfsizligi, transatlantik sheriklik va Sharqiy Yevropadagi vaziyat edi.
Yevropa va NATO: xavfsizlik uchun ko'proq mas'uliyat
NATO Bosh kotibi Mark Rutte aytdi: ittifoq yaqin yillarda AQShning strategik roli saqlanib qolgan holda "rahbarlikda yevropalashishi" mumkin.
U Yevropa ittifoqchilarining mudofaa xarajatlarining o'sishi va ularning harbiy imkoniyatlarining kuchayishini ta'kidladi, jamoaviy xavfsizlik umumiy mas'uliyat ekanligini ta'kiddi.
Amerika Qo'shma Shtatlari Yevropa mamlakatlarini mudofaaga hissa qo'shishni kengaytirish va ittifoqchilik majburiyatlari doirasida harbiy salohiyatni mustahkamlashga chaqirmoqda.
YI mudofaa siyosatini kuchaytiradi
Yevropa Komissiyasi raisi Ursula fon der Leyen aytdi: "Menimcha, Yevropaning o'zaro mudofaasi holatini faollashtirish vaqti keldi. O'zaro mudofaa YI uchun ixtiyoriy emas — bu bizning shartnomamizda, 42(7)-moddada mustahkamlangan majburiyatdir".
Yevropa Ittifoqi mudofaa hamkorligini mustahkamlash, xavfsizlik sohasida qaror qabul qilishni tezlashtirish va mudofaa sanoatini rivojlantirishni muhokama qilmoqda.
Fransiya prezidenti Emmanuel Makron Yevropa hamkorlari bilan strategik muloqot haqida xabar berdi:
"Biz kansler Merts va boshqa Yevropa rahbarlari bilan milliy doktrinamizning formulasiyasini ishlab chiqish maqsadida strategik muloqotni boshladik".
Bu muloqot fransuz yadroviy qo'rqitish roli va Yevropada mudofaa siyosatini muvofiqlashtirish muhokamalarining bir qismi sifatida ko'rilmoqda.
Ukraina: xavfsizlik va Yevropaning muzokaralardagi roli
Prezident Vladimir Zelenskiy uzoq muddatli xavfsizlik kafolatlari va mamlakatning xalqaro qo'llab-quvvatlanishini davom ettirish zarurligini aytdi.
Konferensiya chetida u Ukraina kamida 20 yil muddatga AQSh tomonidan xavfsizlik kafolatlari barqaror tinchlik kelishuvining elementi sifatida ko'rib chiqayotganini ta'kiddi.
Zelenskiy ta'kiddi: "Yevropa amalda muzokaralar stolida yo'q — bu meningcha, katta xato. Ukraina Yevropani jarayonga to'liq jalb qilishga harakat qilmoqda, uning manfaatlari va ovozlari hisobga olinishi uchun".
U shuningdek, Ukrainaning Yevropa integratsiyasining aniq istiqbollarini belgilashga chaqirdi.
AQSh va Yevropa: ittifoq va kelishmovchiliklar
AQSh Davlat kotibi Marko Rubio aytdi: Amerika Qo'shma Shtatlari u "boshqariladigan G'arb tanazzuli" deb atagan narsaning "xushmuomala kuzatuvchilari" bo'lib qolish niyatida emas, ittifoqchilarni faolroq rol o'ynashga chaqirdi.
Shu bilan birga u transatlantik birlikni ta'kiddi: "Yevropa va AQSh bir-biriga tegishli".
Yangi dunyo tartibi va geosiyosiy o'zgarishlar
Germaniya kansleri Fridrix Merts aytdi: qoidalarga asoslangan avvalgi xalqaro tartib endi mavjud emas: "Bu tartib, o'z gullagan davrida qanchalik nomukammal bo'lmasin, endi mavjud emas".
U o'zgaruvchan geosiyosiy muhitda Yevropa xavfsizligini mustahkamlash va xalqaro hamkorlikni kuchaytirish zarurligini ta'kiddi.
Arktika va Grenlandiya atrofidagi vaziyat
Daniya bosh vaziri Mette Frederiksen jurnalistlarning AQSh prezidenti Donald Trampning Grenlandiya ustidan nazorat o'rnatish mumkinligi haqidagi bayonotlari va orol atrofidagi keskinlik ittifoqchilar bilan diplomatik aloqalardan keyin pasayganmi degan savoliga javoban aytdi: "Yo'q, afsuski, yo'q. Menimcha, AQSh prezidentining istagi o'zgargan emas".
U Daniyaning hududiy yaxlitligi asosiy masala bo'lib qolishini ta'kiddi, Arktika mintaqasida xavfsizlik sohasida ittifoqchilar hamkorligining muhimligini ta'kiddi.
Global tahdidlar va xavfsizlikning barqarorligi
Konferensiya ishtirokchilari mintaqaviy mojarolar, energetik xavfsizlik, kibertahdidlar va muhim infratuzilmani himoya qilishni o'z ichiga olgan keng doiradagi tahdidlarni muhokama qilishdi.
Davlatlarning inqirozlarga chidamliligi va o'sib borayotgan xavflar sharoitida ittifoqchilar harakatlarini muvofiqlashtirishga alohida e'tibor qaratildi.
Source: kun.uz