AQSh va Eron rasmiylari mojaroni oldini olish uchun muhim hisoblangan uchinchi bosqich bilvosita muzokaralarini Jenevada o‘tkazdi. Prezident Donald Trump yadro kelishuviga erishilmasa, Eronga zarba berish bilan tahdid qilmoqda.
Muzokaralar 2003-yildagi AQSh boshchiligidagi Iroq bosqinidan beri O‘rta Sharqdagi eng katta AQSh harbiy kuchayishi fonida bo‘lib o‘tmoqda. Eron esa har qanday hujumga kuch bilan javob berishga va‘da berdi.
Payshanba kuni bo‘lib o‘tgan muzokaralar uch soatdan keyin to‘xtatildi. Vositachi sifatida ishtirok etayotgan Ummon tashqi ishlar vaziri Badr Albusaidi muzokarachilar "ijodiy va ijobiy g‘oyalar" almashganini va tanaffusdan keyin qaytishlarini aytdi. U "Ko‘proq yutuqlarga erishishni umid qilamiz" deb qo‘shdi.
Biroq kelishuv imkoniyatlari hali aniq emas. Trump inqirozni diplomatik yo‘l bilan hal qilishni afzal ko‘rishini aytgan bo‘lsa-da, Eronga cheklangan zarba berishni ham ko‘rib chiqayotganini bildirdi.
Eron AQShning uranni boyitishni to‘xtatish talabini rad etdi, ammo o‘z yadro dasturi haqida ba‘zi imtiyozlar berishga tayyorligi haqida belgilar mavjud. Muzokaralarda Eron tashqi ishlar vaziri Abbos Aroqchi, AQSh tomonidan esa maxsus elchi Steve Witkoff va Trumpning kuyovi Jared Kushner ishtirok etmoqda.
So‘nggi haftalarda AQSh minglab askarlar va Trump "armada" deb atagan harbiy kuchlarni, jumladan ikkita samolyot tashuvchi va boshqa harbiy kemalarni mintaqaga yubordi.
Trump o‘tgan oy Eronga bomba tashlash bilan tahdid qilgan edi. Biroq keyinchalik uning e‘tibori Eronning yadro dasturiga qaratildi. AQSh va Isroil o‘nlab yillar davomida Eronni yashirincha yadro quroli ishlab chiqishga urinishda ayblab kelgan.
Trump Kongressdagi nutqida Eronning "tez orada" AQShga yetib borishga qodir raketa qurish ustida ishlayotganini va yadro quroli dasturini "qayta boshlash" niyatida ekanini da‘vo qildi.
Eron tashqi ishlar vaziri ijtimoiy tarmoqlarda Eron "hech qanday sharoitda yadro quroli ishlab chiqarmasligini" e‘lon qildi. Eron takliflari ommaviy axborot vositalarida e‘lon qilinmagan, ammo Jenevadagi muzokaralar uran boyitish uchun mintaqaviy konsorsium yaratish, yuqori darajada boyitilgan uran zaxiralari va monitoring mexanizmlari haqida g‘oyalarni o‘z ichiga olishi mumkin.
Eron o‘z iqtisodiyotini qiyinchiliklarga solgan sanksiyalarning olib tashlanishini kutmoqda. Biroq Trump qaysi shartlarni qabul qilishi mumkinligi hali aniq emas.
Source: www.bbc.com