Britaniyalik va nigeriyalik yurist Bayo Randle o'zining buyuk buvisi Sarah Forbes Bonetta haqidagi murakkab va ziddiyatli oilaviy tarixni ochib berdi. Kanadalik tadqiqotchi professor Genri Lavjoy qalamiga mansub «Sarah Forbes Bonetta: Qirolicha Viktoriya saroyidagi yoruba ayoli» nomli yangi biografik kitobda bu mavzu chuqur yoritilgan bo'lib, u XIX asr imperial siyosatining qorong'i qirralarini ochib tashlaydi.

Ma'lum qilinishicha, yetti yoshli Sarah 1850 yilda Qirolicha Viktoriyaga Afrika hukmdoridan «diplomatik sovg'a» sifatida taqdim etilgan. Asli nigeriyalik bo'lgan qizcha dahomey hukmdori Gyezo qo'shinlari tomonidan oilasi yo'q qilinganidan keyin asirga olingan edi. Qirolicha qizning ta'lim olishiga homiylik qilgan, uni o'z qaramog'iga olgan va keyinchalik G'arbiy Afrikaning eng boy savdogarlaridan biriga turmushga chiqishini ma'qullagan bo'lsa-da, bu munosabatlar ortida chuqur siyosiy va mafkuraviy rejalar yotgani aytiladi.

Tadqiqotchi Lavjoyning ta'kidlashicha, aslida Sarah toj mulki sifatida rasmiylashtirilgan va qullik taqiqlanganidan keyingi huquqiy tuzilmalar ostida 19 yoshigacha Britaniya monarxiyasiga majburiy ravishda bog'lab qo'yilgan edi. Bunday yondashuv o'sha davrdagi Britaniya imperiyasining mustamlakachilik siyosatini «sivilizatorlik missiyasi» sifatida ko'rsatish uchun quldan ozod qilingan afrikaliklardan vosita sifatida foydalanganini ko'rsatadi.

Shunga qaramay, avlodlari va zamonaviy tadqiqotchilar Sarah Forbes Bonettaning taqdirini faqatgina fojia sifatida baholamaslik kerakligini ta'kidlashmoqda. U barcha sinovlarga qaramay, o'zining irodasi, iste'dodi va qadr-qimmatini saqlab qolgan hamda o'z davrining yetakchi ayollaridan biriga aylangan edi.

Source: www.theguardian.com