Kosovo bir yarim yil ichida uchinchi marta parlament sayloviga borishga majbur bo‘ldi. Bosh vazir Albin Kurti fevral oyida hukumat tuzishga muvaffaq bo‘lgan edi, biroq prezidentni saylash masalasidagi siyosiy kelishmovchiliklar mamlakatni yangi saylov sari yetakladi.
Konstitutsiyaviy sudning qaroriga ko‘ra, 28 aprel yakuniy muddat edi. Agar yangi prezident saylanmasa, parlament tarqatilishi kerak edi — va aynan shunday bo‘ldi. Endi Kosovo iyun oyida navbatdagi saylovni o‘tkazadi.
Inqirozga sabab — Kurtining muxolifat bilan prezidentlikka umumiy nomzod bo‘yicha kelisha olmasligi. Uning “Vetevendosje” harakati 2025 yil dekabridagi so‘nggi saylovda 5% ovoz olgan edi. Hukumat fevralda tuzilgan bo‘lsa-da, endi faqat texnik rejimda ishlaydi.
Vjosa Osmani 2021-2026 yillarda prezident bo‘lib, ikkinchi muddatga nomzodini qo‘yishni xohlagan. Biroq Kurti unga ochiq qo‘llab-quvvatlamadi va 80 ovozni to‘play olmasligini aytdi. Osmani esa Kurti uni “XXI asrning eng yaxshi prezidenti” deb ataganini, keyin esa pozitsiyasini o‘zgartirganini ta’kidladi.
Kurti 28 apreldagi favqulodda majlisda fuqarolik jamiyati vakili, shifokor va huquq himoyachisi Feride Rushitini nomzod qilib ko‘rsatdi, ammo muxolifat ovoz berishni boykot qildi.
“Balkans Policy Research Group”dan Naim Rashitining so‘zlariga ko‘ra, Kurti va Osmani o‘rtasidagi hamkorlik hech qachon “tabiiy” bo‘lmagan, balki “vaqtinchalik saylov ittifoqi” edi. Ikkala siyosatchi ham “juda ambitsiyali va raqobatbardosh” bo‘lib, tashqi siyosatda ko‘pincha qarama-qarshi pozitsiyalarni egallagan.
Kosovo Huquq Instituti (IKD) tahlilchisi Ehat Miftarajning ta’kidlashicha, Kurti xalqaro hamkorlar bilan kamroq hamkorlik qiluvchi va “kamroq bashorat qilinadigan” shaxs sifatida qabul qilinadi. Bu nafaqat ikki rahbar o‘rtasida keskinlikka, balki Kosovo tashqi siyosatining izchilligi bo‘yicha xalqaro savollarga ham olib kelgan.
Siyosiy beqarorlik Yevropa Ittifoqi talab qilgan islohotlar va Serbiya bilan YI vositachiligidagi muloqotga to‘sqinlik qilmoqda. Miftarajning so‘zlariga ko‘ra, tez-tez saylovlar Kosovo demokratik davlat ekanini ko‘rsatsa-da, mamlakat strategik manfaatlarini ilgari surish imkoniyatlarini cheklaydi. Natijada Kosovo Serbiya bilan muloqotda zaif pozitsiyada qolmoqda va YI integratsiyasiga e’tibor susaygan. Yevropa Ittifoqining O‘sish rejasi doirasida Kosovo mintaqada ortda qolayotgani sababli yuzlab million yevro moliyaviy yordamni yo‘qotishi mumkin.
Source: www.dw.com