NASA oy va Mars strategiyasini tubdan qayta ko‘rib chiqdi, oy orbitasidagi kosmik stansiya qurish rejasini bekor qilib, o‘rniga keyingi yetti yil ichida Oy sirtida bazani qurish uchun 20 milliard dollar ajratishga qaror qildi. Shu bilan birga, Marsga yadroviy quvvat bilan ishlaydigan kosmik kemani yuborish rejalarini ilgari surishni maqsad qilgan. NASA ma'muri Jared Isaacman bu o‘zgarishlarni Vashington, DC shahrida bo‘lib o‘tgan Artemida dasturi ishtirokchilari bilan uchrashuvda e'lon qildi.
Oy bazasi uzoq muddatli insoniy mavjudlikni qo‘llab-quvvatlash uchun mo‘ljallangan bo‘lib, robot missiyalari saytni tayyorlash, texnologiyalarni sinab ko‘rish va infratuzilmani qurishni boshlashda yordam beradi, astronavtlar esa o‘n yillikning oxiriga kelib qaytishlari rejalashtirilgan. NASA, shuningdek, 2028 yil oxirigacha "Space Reactor 1 Freedom" deb nomlangan kosmik kemani ishga tushirish rejasini ochib berdi, bu missiya Mars yo‘lida chuqur kosmosda yadroviy elektr harakatlantiruvchi tizimni namoyish etishga qaratilgan.
Oy orbitasidagi "Lunar Gateway" stansiyasi qurish rejasi bekor qilindi, uning ba'zi komponentlari endi Oy sirtida foydalanish uchun qayta ishlanadi. Bu o‘zgarish Yaponiya, Kanada va Yevropa Kosmik Agentligining Artemida dasturidagi kelajakdagi rollarini noaniq qoldirdi, chunki ular orbital stansiya uchun komponentlar taqdim etishga rozi bo‘lgan edi. Isaacman: "Hozirgi shaklda Gatewayni to‘xtatib qo‘yishimiz va Oy sirtida barqaror operatsiyalarni qo‘llab-quvvatlovchi infratuzilmaga e'tibor qaratishimiz hech kimni hayron qoldirmasligi kerak", dedi.
NASA-ning Artemida dasturidagi o‘zgarishlar milliardlab dollarlik shartnomalarni qayta shakllantiradi va bu AQSh Xitoyning raqobati kuchayayotgan bir paytda sodir bo‘lmoqda, Xitoy 2030 yilga kelib astronavtlarni Oyga qo‘ndirishni maqsad qilgan. Artemida dasturi 2017 yilda Donald Trampning birinchi prezidentlik muddati davrida boshlangan va 1972 yilda tugagan Apollon dasturidan keyin NASA-ning uzoq kutilyotgan oy missiyalarini takrorlashni ko‘zda tutadi.
Source: www.aljazeera.com