AQSh, Kanada va Meksikada bo‘lib o‘tadigan 2026 yilgi Jahon chempionati futbol maydonlaridan tashqarida ham munozaralarga sabab bo‘lmoqda. Germaniya futbol ittifoqi (DFB) direktori Andreas Rettig DW’ga bergan intervyusida Germaniya terma jamoasi va geosiyosiy vaziyat haqida gapirdi.
Rettig 48 ta jamoa ishtirokidagi kengaytirilgan turnirni yoqtirmasligini aytgan bo‘lsa-da, Germaniya terma jamoasi tayyorgarlikning hal qiluvchi bosqichiga kirgani sari intizorlik ortib borayotganini tan oldi. Ikki marta ketma-ket guruh bosqichidan chiqa olmagan Germaniya uchun 2026 yilgi maqsad aniq: "Maqsad – dunyoning eng yaxshi beshta jamoasi qatoriga kirish. Agar hozirgi FIFA reytingimizdan [to‘qqizinchi o‘rin] yaxshiroq natija ko‘rsatsak, bu muvaffaqiyat bo‘ladi", dedi Rettig.
63 yoshli mutaxassis Germaniya terma jamoasi haqida gapirishni yoqtirsa-da, to‘rt yil avval Qatardagi Jahon chempionatida bo‘lgani kabi, bu turnir ham futbol bilan bog‘liq bo‘lmagan mavzular soyasida o‘tmoqda. Chipta narxlarining oshib ketishi, beshta ishtirokchi davlatga kirish taqiqlari, yuqori transport xarajatlari va asosiy mezbon davlat AQSh rejimidagi geosiyosiy keskinliklar muxlislarni jiddiy tashvishga solmoqda.
AQSh rejimi va prezident Donald Tramp tomonidan Jahon chempionati ishtirokchisi Eronga qarshi boshlangan urush, shuningdek, AQSh Immigratsiya va Bojxona nazorati (ICE) ning haddan tashqari qattiq taktikalaridan kelib chiqqan ichki siyosiy munozaralar alohida e’tiborda. "Biz har kuni meni hayratda qoldiradigan narsalarga duch kelayotgan bir davrda yashayapmiz. Futbolga aloqasi bo‘lmagan, odamni bosh chayqashga majbur qiladigan ko‘plab mantiqsiz narsalar sodir bo‘lmoqda. Bizning qadriyatlarga asoslangan tartibimiz izdan chiqdi", dedi Rettig.
Futboldan tashqari masalalarda tanqidiy fikr bildirish istisnoga aylangan, bu esa Rettigning izohlarini biroz noaniq qiladi. Ammo direktor DFB Qatardan saboq olganini tushuntiradi. O‘shanda "One Love" tasmasi va Germaniya terma jamoasining futbolchilari og‘zini qo‘llari bilan yopgan surati katta munozaralarga sabab bo‘lgan edi. Bu safar reja boshqacha: "Jamoa birinchi navbatda sportga e’tibor qaratishi kerak. Bunday masalalar kiyinish xonasiga tegishli emas. Lekin bu futbolchilarni ovozsiz qoldiramiz degani emas. Ular yetarlicha o‘ylangan va istalgan mavzuda fikr bildirishlari mumkin. Ammo bu diqqatimizni chalg‘itadi, deb o‘ylayman. Bizga kuch va energiyamizni aslida muhim bo‘lgan narsaga sarflash kerak. Biz birinchi navbatda futbol jamoasimiz va maydondagi o‘yinimiz bilan baholanamiz", dedi Rettig.
Siyosiy masalalarda gapirish DFB prezidenti Bernd Noyendorf va Rettig kabi yuqori rahbarlarning vazifasi. "Bularning hech biri meni qiziqtirmaydi, deyish soddalik bo‘lardi. Albatta, bu bizni qiziqtiradi, biz bunga ahamiyat beramiz va ba’zi o‘zgarishlar bizga yoqmaydi", dedi Rettig aniq tanqiddan saqlanib.
Aynan DFBning bu qat’iyatsizligi sobiq Germaniya darvozaboni Almuth Shult tomonidan qoralandi. "DFBning pozitsiya bildirishi qiyinligini tushunaman, chunki global futbol hamjamiyatining katta qismi FIFA prezidenti Infantino va uning qarorlari ortida turibdi. DFB xilma-xillik va boshqa qadriyatlarni himoya qilishdan xursand. Agar ular buni nafaqat milliy, balki xalqaro miqyosda ham ifoda eta olsalar, yaxshi bo‘lardi. Afsuski, bu masalada muloqot qilmaslik ham o‘z-o‘zidan bir bayonotdir", dedi Shult.
DFB yolg‘iz emas. Boshqa yirik federatsiyalar ham AQSh rejimi yoki FIFA prezidenti Jan-Infantinoni tanqid qilishda ehtiyotkorlik qilmoqda. Shult Norvegiya federatsiyasi prezidenti Lize Klavenessni so‘nggi yillarda aniq pozitsiya bildirgan yagona amaldor sifatida maqtadi. Klaveness FIFA Tinchlik mukofotining Donald Trampga berilishini keskin tanqid qilgan edi.
"Umid qilamanki, AQSh prezidentiga berilgan mukofot uni bunga munosib bo‘lishga undaydi. Ammo bunday mukofot Jahon chempionati qur’asiga mos keladimi – bu bahsli masala. Menga yoqmadi", dedi Rettig. Faqatgina shoshilinch tayyorlangan tinchlik mukofoti emas, balki Infantino va Tramp o‘rtasidagi yaqin aloqalar ham norozilikka sabab bo‘lmoqda. Sportning siyosatdan mustaqilligi, eng yaxshi holatda, o‘tmishda qoldi.
"Albatta, sport va siyosatni ajratib bo‘lmaydi. Qarorlarning tezligi va kuchi, shuningdek, ularning geosiyosiy oqibatlari meni doimo hayratda qoldiradi", dedi Rettig va an’anaviy tamoyillar va ishonchlarning bema’nilikka aylanganini qo‘shimcha qildi. "Kim o‘ylagan edi, biz A yoki B davlatiga nisbatan bunday tanqidiy munosabatda bo‘lamiz?"
Rettig tanqidiy va axloqiy kompas o‘zgarganiga ishonadi, natijada biz do‘stni dushmandan ajrata olmaymiz.
Source: www.dw.com