Moldovaning Yevropa tarafdori prezidenti Mayya Sandu va uning ruminiyalik hamkasbi Nikushor Dan ikki davlatni birlashtirish g‘oyasini faol ilgari surmoqda. Ular birinchi marta birgalikda harbiy samolyotda Yevropa Siyosiy Hamjamiyati sammitiga yo‘l olishdi va aeroportda birgalikda kutib olindi. Bu ramziy qadam, mutaxassislarning fikricha, birlashish jarayonining boshlanishi bo‘lishi mumkin.
Tarixda birinchi marta Ruminiya va Moldova bir vaqtning o‘zida birlashishni qo‘llab-quvvatlovchi prezidentlar tomonidan boshqarilmoqda. Ilgari barcha Moldova rahbarlari Ruminiya bilan qo‘shilishni rad etgan bo‘lsa, Ruminiyada faqat sobiq prezident Trayan Besesku bu g‘oyani qo‘llab-quvvatlagan. Sandu o‘zining unionistik pozitsiyasi bilan tanilgan va BBC hamda Le Monde nashrlariga bergan intervyularida, agar referendum o‘tkazilsa, “ha” ovoz berishini aytgan.
Ruminiya prezidenti Dan bu taklifni iliq kutib olib, “Ruminiya tayyor” deb bildirdi. Ikkala lider ham korruptsiyaga qarshi kurashuvchi sifatida tanilgan va yaqin munosabatlarga ega. Sandu, ko‘plab moldovaliklar singari, Ruminiya fuqaroligiga ega va 2025-yilgi Ruminiya prezidentlik saylovida Danni qo‘llab-quvvatlagan.
Tarixiy nuqtai nazardan, sobiq Moldova knyazligi 1812-yilda Rossiya va Usmonli imperiyasi o‘rtasida bo‘lingan. 1918-yilda Rossiya tomonidan anneksiya qilingan qism Ruminiya bilan birlashgan, ammo 1940-yilda Stalin bu hududni yana anneksiya qilib, Moldaviya Sovet Respublikasini tuzgan. 1991-yilda Moldova mustaqillikka erishgan.
So‘nggi yillarda birlashish g‘oyasiga qo‘llab-quvvatlash ortib bormoqda. Mart oyida o‘tkazilgan so‘rovnomada moldovaliklarning 42 foizi Ruminiyaga qo‘shilishni qo‘llab-quvvatlagan, 47 foizi esa qarshi chiqqan. Ruminiyada bu ko‘rsatkich 72 foizni tashkil etadi. Rossiyaning Ukrainadagi urushi ko‘plab moldovaliklarning, ayniqsa rossiyaparastlarning fikrini o‘zgartirgan.
Moldova aholisining uchdan bir qismi allaqachon Ruminiya fuqaroligiga ega. Ruminiya Moldovaning eng muhim savdo sherigi hisoblanadi. Moldova Rossiya energiya ta’minotidan uzilib, Yevropa tarmoqlariga ulangan. Biroq, konstitutsiyaviy to‘siqlar va Transnistriya muammosi birlashishni murakkablashtirmoqda.
Moldova prezidenti Sanduning birlashish haqidagi chaqiriqlari mamlakatdagi rossiyaparast partiyalar tomonidan keskin tanqid qilindi va unga xiyonatda ayblashdi. Mustaqil kuzatuvchilar esa Moldova Yevropa Ittifoqiga qo‘shilish muzokaralarini olib borayotgan bir paytda bunday g‘oyani ilgari surishning o‘rinli emasligini bildirishdi. Yevropa Ittifoqining tashqi siyosat rahbari Kaya Kallas esa, birlashish to‘g‘risidagi qaror faqat Moldova va Ruminiya xalqi tomonidan qabul qilinishi kerakligini ta’kidladi.
Source: www.dw.com