Tehron, Eron – Eron fond birjasi AQSh va Isroil bilan urush tufayli 80 kunlik yopilishdan so‘ng shu hafta qayta ochiladi. Sanksiyalar ostidagi Eronda birja iqtisodiy moliyalashtirishning asosiy dvigateli bo‘lmasa-da, uning qayta ochilishi mamlakat iqtisodiyoti holati haqida ma’lumot berishi va hukumatga investor ishonchi va bozor likvidligini baholash imkonini berishi mumkin.
Aksiyalar, fondlar va aksiyalarga bog‘liq derivativlar seshanba va chorshanba kunlari savdoga qaytadi. Operatsiyalar bir soatga uzaytiriladi, bu urush davomida zarar ko‘rgan yirik kompaniyalarga muhim ma’lumotlarni oshkor qilish imkonini beradi. Fond birjasi 28 fevraldan beri yopiq edi, o‘shanda AQSh va Isroil Tehron va boshqa hududlarga raketa hujumlarini boshlagan edi.
Qimmatli qog‘ozlar tashkiloti (SEO) rahbari o‘rinbosari Hamid Yari davlat ommaviy axborot vositalariga bu qadam “investorlar aktivlarini himoya qilish, hissiy xatti-harakatlarning oldini olish va aniqroq ma’lumot bilan savdo qilish uchun sharoit yaratish” maqsadida qilinganini aytdi. Biroq yopilish dastlab vahimali sotishni oldini olgan bo‘lsa-da, portfellarni muzlatib qo‘ydi va investorlarda ishonchsizlikni kuchaytirdi.
TEDPIX indeksi 2026 yil boshida 4,5 million punktga yetgan edi, ammo yanvar oyidagi norozilik namoyishlari va internet uzilishidan so‘ng keskin tushdi. Urushdan oldin indeks 3,7 million punkt atrofida edi. Ko‘plab eronliklar o‘z jamg‘armalarini xorijiy valyuta, oltin, uy-joy va kriptovalyutada saqlashni afzal ko‘rishadi.
Markaziy bank ko‘pincha pul bosib chiqaradi, bu esa inflyatsiyani oshiradi va xarid qobiliyatini pasaytiradi. Urush va AQSh dengiz blokadasi iqtisodiy muammolarni yanada og‘irlashtirdi. AQSh va Isroil qiruvchi samolyotlari neft-kimyo, po‘lat ishlab chiqarish va transport kompaniyalarini bombardimon qildi.
SEO raisi Hojatollah Seyyedi kompaniyalar uch toifaga bo‘linishini aytdi: to‘g‘ridan-to‘g‘ri zarar ko‘rganlar, ta’minot zanjiri orqali ta’sirlanganlar va umumiy muhitdan ta’sirlanganlar. Ekspert Bijan Khajehpour hukumatni vahimali sotishning oldini olish uchun qo‘llab-quvvatlash choralarini ishlab chiqishga chaqirdi. Aksariyat aksiyalar kuniga 3% dan ko‘p o‘zgarishi mumkin emas, bu tushishni sekinlashtirishi mumkin, ammo sotish bosimini ushlab qoladi.
Source: www.aljazeera.com