Ikkinchi jahon urushidan keyin Chexoslovakiyadan quvilgan etnik nemislar va ularning avlodlari birinchi marta Chexiya hududida yig‘ilish o‘tkazmoqda. Sudetendeutscher Tag nomli tadbir 22-25 may kunlari Brno shahrida bo‘lib o‘tadi.
Biroq, bu voqea kuchli siyosiy qarshilikka uchradi. Chexiya parlamenti quyi palatasi 16 may kuni sudet nemislarining yig‘inini “tarixiy revizionizm” va “natsist jinoyatlarini nisbiylashtirish” deb atovchi deklaratsiya qabul qildi. Hujjat ramziy va majburiy emas, 73 ovoz bilan qabul qilingan, 4 betaraf.
Bosh vazir Andrej Babish dastlab tadbirni neytral deb atagan bo‘lsa, keyinchalik “omadli rivojlanish emas” deb o‘zgartirdi. O‘ng markazchi muxolifat partiyalari esa muhokamani boykot qilib, hukumat koalitsiyasini (shu jumladan o‘ta o‘ng SPD) siyosiy maqsadlarda foydalanishda aybladi.
Sudet nemislari assotsiatsiyasi raisi Bernd Posselt, sobiq Yevroparlament a’zosi, tadbirni yarashtirish harakati deb ta’rifladi. Uning so‘zlariga ko‘ra, assotsiatsiya endi urushdan keyingi tartibni shubha ostiga qo‘ymaydi va 2015 yilda nizomiga o‘zgartirishlar kiritib, reparatsiya va yerlarni qaytarish haqidagi bandlarni olib tashlagan.
“Men urush va millatchilik global miqyosda kuchayayotgan bir paytda, bu uchrashuv juda muhim”, dedi Posselt DW’ga. “Bu biz, yevropaliklar va markaziy yevropaliklar tarixdan saboq olganimizni ko‘rsatadi.”
Tadbirni tashkil etgan Meeting Brno festivali asoschisi Petr Kalousek: “Savol sudet nemislari yig‘ini nima uchun bu yerda o‘tkazilayotgani emas, balki nima uchun ilgari hech qachon o‘tkazilmagani – chunki bu ularning vatani”, dedi.
Tadbirga qarshi noroziliklar ham bo‘lib o‘tdi. Aprel oyida SPD tashkiloti 500 kishilik namoyish o‘tkazdi. Brno shahar kengashidagi bir maslahatchi: “Biz urushdan keyingi davrdan oldin nima bo‘lganini unutmaymiz. Chexoslovakiyaning vayron bo‘lishini, ishg‘olni va millionlab hayotlarni yo‘q qilishni unutmaymiz”, dedi.
Bavariya bosh vaziri Markus Zyoder va Germaniya ichki ishlar vaziri Aleksandr Dobrindt tadbirga kelishi kutilmoqda. Chexiya prezidenti Petr Pavel esa Meeting Brno festivalini o‘z homiyligiga olgan. Xavfsizlik choralari kuchaytirilgan.
Source: www.dw.com